Yapay zekâ ile üretilen sahte görüntü ve ses kayıtları, kişilik haklarına yönelik ihlalin en hızlı yayılan biçimlerinden biri hâline geldi. Bu tür olaylarda hukuki karşılık tek bir başlıkta toplanmaz: içeriğin kaldırılması, cezai süreç ve tazminat talebi ayrı hatlarda yürür. TCK 243-245 kapsamındaki bilişim suçları, 5651 sayılı Kanundaki içerik kaldırma mekanizması ve KVKK boyutu bir arada değerlendirilmelidir. Bu rehber, tazminat talebinin ayakta kalabilmesi için delilin nasıl korunacağına odaklanıyor.
İlk saatlerde yapılması gerekenler
Deepfake içerikler hızla kaldırıldığı veya kopyalandığı için delil, çoğu zaman ilk fark edildiği anda kaybolur. Bu nedenle içeriğin adresi, yayın tarihi, yayınlayan hesap bilgisi ve etkileşim verileri zaman damgalı biçimde kayıt altına alınmalıdır. Yalnızca ekran görüntüsü almak çoğu durumda yetersiz kalır; sayfanın tam adresi ve erişim anı da kaydedilmelidir.
Delil dosyasında bulunması gerekenler
- İçeriğin bulunduğu bağlantı adresleri ve yedek kopyalar
- Yayının görüldüğü tarih-saat bilgisi ve erişim kaydı
- Paylaşan hesaba ait açık profil bilgileri ve varsa iletişim geçmişi
- İçeriğin sahte olduğunu gösterecek karşılaştırma materyali
- Mağdurun uğradığı somut zarara ilişkin kayıtlar
Üç hattı paralel yürütmek
- Erişimin engellenmesi veya içeriğin çıkarılması için öngörülen yola başvurun ve karar sonrası uygulamayı takip edin.
- Suç duyurusunda bulunurken içeriğin niteliğini ve yayılma biçimini ayrıntılı anlatın.
- Kişisel verinin hukuka aykırı işlendiği yön varsa veri sorumlusuna başvuru adımını atlamayın.
- Tazminat talebini, manevi zarar ve varsa maddi kayıp olarak ayrı kalemlerde kurun.
- İçerik yeniden yayımlanırsa her tekrar için ayrı kayıt açın.
Usule aykırılık ve mercii hatası
Bu dosyalarda en sık görülen kayıp, tek bir başvuruyla tüm sonuçların elde edileceği varsayımıdır. İçeriğin kaldırılmasına ilişkin karar tazminat doğurmaz; ceza soruşturması da kendiliğinden zararı gidermez. Her hattın kendi mercii, kendi süresi ve kendi ispat standardı vardır. Ayrıca içeriğin yurt dışı kaynaklı olması, uygulanacak yolun sıralamasını değiştirebilir.
Yayılmayı sınırlamak
İçerik kaldırıldıktan sonra arama sonuçlarında ve yedek arşivlerde kalmaya devam edebilir. Bu nedenle takip, tek seferlik değil dönemsel yapılmalı; her yeni tespit aynı dosyaya eklenmelidir.
Buradaki anlatım genel bilgilendirme amaçlıdır; içeriğin türü, yayın platformu ve mağdurun konumu izlenecek yolu değiştirebilir. Hızlı hareket gerektiren bu tür olaylarda profesyonel destek almanız süreci belirgin biçimde kolaylaştırır.