Müşteri veritabanının sızdırılması, kurumsal e-posta hesabının ele geçirilmesi veya personel kayıtlarının izinsiz kopyalanması hâlinde mağdurun elindeki en etkili yollardan biri ceza soruşturmasıdır. Bilişim dosyalarında sonucu belirleyen şey ise çoğu zaman delilin niteliği değil, ihlalin öğrenilmesiyle birlikte sessizce işlemeye başlayan sürelerdir. Aşağıda, TCK 243-245 kapsamındaki fiiller ile 5651 sayılı Kanun ve KVKK ekseninde suç duyurusunun zaman baskısı altında nasıl kurgulanacağı ele alınıyor.
Öğrenme anı: sürenin başladığı gerçek tarih
Şikâyete bağlı suçlarda süre, fiilin ve failin öğrenilmesinden itibaren işler. Bilişim ihlallerinde bu tarih çoğunlukla sızıntının basına yansıdığı gün değil, kurum içi inceleme sonucunda ihlalin doğrulandığı gündür. Bu nedenle tespit tutanağının tarihli ve imzalı biçimde düzenlenmesi, ileride sürenin ne zaman başladığını tartışabilmenin temelini oluşturur. Bilgi işlem biriminin gayriresmî yazışmaları tek başına bu işlevi görmez.
Hangi fiil şikâyete bağlı, hangisi resen soruşturulur
Sisteme hukuka aykırı erişim, verileri hukuka aykırı olarak ele geçirme ya da yayma ve sistemi engelleme fiilleri farklı hükümlere dayanır; soruşturma rejimleri de aynı değildir. Duyuruyu tek bir nitelendirmeye sıkıştırmak, savcılığın dar bir çerçeveyle çalışmasına ve süre tartışmasının aleyhe dönmesine yol açabilir. Dilekçede olay anlatımı somut, hukuki nitelendirme ise alternatifli kurulmalıdır.
Kayıtlar silinmeden delil sabitleme
- Erişim kayıtlarının saklama süresi dolmadan yer sağlayıcıdan ve barındırma şirketinden muhafaza talep edilmesi
- Sızan verinin yayımlandığı adreslerin tarih ve saat bilgisiyle tespiti
- Sunucu imajının değiştirilmeden alınması ve özet değerinin kayda geçirilmesi
- Fidye veya tehdit mesajlarının özgün başlık bilgileriyle saklanması
KVKK süreci ile ceza dosyasının ayrı takvimi
Veri sorumlusunun Kurula bildirim yükümlülüğü ile mağdurun suç duyurusu birbirinin yerine geçmez. İdari sürecin başlamış olması ceza şikâyet süresini durdurmaz; buna güvenerek beklemek en sık karşılaşılan hak kaybı sebeplerindendir. İki süreç ayrı takvimlerde yürütülmeli, idari incelemede ortaya çıkan tespitler ceza dosyasına ek delil olarak sunulmalıdır.
Süre kaybını önleyen pratik düzen
- Öğrenme tarihini belgeleyen tutanağın düzenlenmesi
- Muhafaza taleplerinin ilk günlerde gönderilmesi
- Şikâyet dilekçesinin, fail belirlenmemiş olsa dahi verilmesi
- Fail sonradan tespit edildiğinde ek beyanla dosyaya girilmesi
Burada aktarılanlar genel nitelikte bilgilendirmedir; ihlalin türü, sistemin yapısı ve mağdur sıfatı süre hesabını değiştirebilir. Kendi dosyanızı bir hukukçuyla birlikte gözden geçirmeniz yerinde olur.