Yapay zekâ ile üretilen sahte görüntü ve seslerin yayılma hızı, hukuki sürecin en zayıf noktasını da belirliyor: içerik kaldırıldığında ya da hesap silindiğinde delil de kayboluyor. Bu nedenle deepfake vakalarında sıralama, önce delilin sabitlenmesi, sonra kaldırma başvurusu, ardından ceza ve tazminat boyutu şeklinde kurulmalıdır. 5651 sayılı Kanun, KVKK ve TCK'nın bilişim suçlarına ilişkin 243-245. maddeleri bu sürecin farklı katmanlarını oluşturur.
Delili Sabitlemenin Doğru Yolu
Yalnızca ekran görüntüsü almak çoğu zaman yetersiz kalır. Kayda geçirilmesi gereken veriler şunlardır:
- İçeriğin tam bağlantı adresi, hesap adı ve yayın tarihi
- Paylaşımın görüntülenme, yorum ve yeniden paylaşım sayıları
- Videonun veya görselin indirilmiş hâli ve varsa dosya bilgileri
- İçeriğin yayıldığı ikincil hesaplar ve mesajlaşma grupları
Bu derlemenin noter aracılığıyla tespit ettirilmesi veya bir tespit talebiyle kayda geçirilmesi, sonraki aşamalarda içeriğin varlığını tartışmasız hâle getirir.
Kaldırma ve Erişim Engeli Başvurusu
5651 sayılı Kanun, kişilik hakkı ihlal edilen kişiye içeriğin çıkarılması ve erişimin engellenmesi için hâkimliğe başvurma imkânı tanır. Başvuruda hangi bağlantı adreslerinin talep edildiği tek tek gösterilmelidir; genel ifadelerle yapılan talepler uygulanabilir bir karar üretmez. İçerik birden çok platformda yayıldığında her adres için ayrı listeleme yapılması, kararın icra edilebilirliği bakımından önemlidir. Platformun kendi bildirim mekanizmasının paralel olarak kullanılması ise pratikte en hızlı sonucu veren adımdır.
Ceza Boyutunun Ayrı Değerlendirilmesi
Deepfake içerik, üretiliş ve yayılış biçimine göre farklı suç tiplerini gündeme getirebilir; hesabın ele geçirilmesi ya da sistemdeki verinin değiştirilmesi söz konusuysa TCK'nın bilişim sistemlerine ilişkin hükümleri devreye girer. Şikâyet dilekçesinde olayın teknik anlatımı ile hukuki nitelendirme ayrı başlıklar hâlinde yazıldığında soruşturmanın yönü netleşir. Faili bilinmeyen dosyalarda, platformdan trafik kaydı istenmesi talebinin açıkça yazılması gerekir.
Kişisel Veri Ekseni
Görüntü ve ses kişisel veri niteliğinde olduğundan, KVKK kapsamında veri sorumlusuna başvuru ve ardından Kurul'a şikâyet yolu ayrı bir kanal oluşturur. Bu yol, özellikle içeriği barındıran ticari platformlar bakımından etkili olabilir.
Süre Baskısı
Şikâyete bağlı suçlarda öğrenme anından işleyen süre, kaldırma başvurusunda ise içeriğin yayılma hızı belirleyicidir. Gecikme yalnızca hukuki hak kaybı değil, zararın katlanarak büyümesi anlamına da gelir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla kaleme alınmıştır. Olayın teknik ayrıntısı izlenecek yolu değiştirebileceğinden, içeriği tespit ettirdikten sonra bir hukukçudan destek almanız yerinde olur.