Bir kişinin yüzünün ya da sesinin yapay olarak üretilerek gerçekmiş gibi yayıldığı deepfake içeriklerde iki sorun aynı anda ortaya çıkar: içerik hızla çoğalır ve kaldırıldığında delil de yok olur. Bu nedenle platform başvurusu ile hukuki süreç, birbirini iptal etmeyecek şekilde sıralanmalıdır. Bu rehber o sıralamayı kurar.
İçeriğin Hukuki Niteliği Tek Değildir
Aynı deepfake yayını, kişilik haklarına saldırı boyutuyla özel hukuk davasına, içeriğine göre ceza şikâyetine, kişinin görüntü ve ses verisinin işlenmesi boyutuyla da KVKK başvurusuna konu olabilir. Sistemlere izinsiz erişim veya veri sızıntısı yoluyla elde edilmiş görsellerden üretilmişse TCK 243-245 kapsamındaki bilişim suçları da gündeme gelir. Hangi yolun tercih edileceği değil, hangilerinin paralel yürütüleceği sorulmalıdır.
Önce Kanıt, Sonra Kaldırma
- İçeriğin bulunduğu tam bağlantı adresi, yayın tarihi, hesap adı ve etkileşim sayıları kayıt altına alınır.
- Yalnızca ekran görüntüsü değil, mümkünse dosyanın kendisi indirilerek saklanır; üretim izleri teknik incelemede önem taşır.
- Aynı içeriğin farklı platformlardaki kopyaları ayrı ayrı listelenir; birinin kaldırılması diğerlerini etkilemez.
- Kayıt işlemi, tarih doğrulaması yapılabilecek bir yöntemle gerçekleştirilmelidir.
Erişim Engelleme Yolu
5651 sayılı Kanun, kişilik hakkı ihlal edilen kişiye içeriğin çıkarılması ve erişimin engellenmesi için sulh ceza hâkimliğine başvurma imkânı tanır. Özel hayatın gizliliğini ihlal eden yayınlar bakımından ise daha hızlı işleyen özel bir usul öngörülmüştür. Başvuruda hedef alınması gereken şey içeriğin bulunduğu sayfa adresidir; siteye bütünüyle yönelen geniş talepler, ölçülülük gerekçesiyle sınırlandırılabilir.
Platformun İç Kanalı Nerede Durur
- Platform bildirimi hızlıdır ancak sonucu bağlayıcı değildir; reddedilmesi hukuki yolu kapatmaz.
- Bildirim numarası ve platform cevabı, sonraki başvuruda ihlalin bilindiğini gösteren delil olur.
- Yurt dışı kaynaklı platformlarda temsilci bulunup bulunmadığı tebligat açısından belirleyicidir.
- Kaldırma sağlansa dahi, faili tespit etmeye yönelik ceza şikâyeti ayrıca sürdürülmelidir.
Yayılmayı Durdurmak Kadar Onarmak da Gerekir
İçerik kaldırıldıktan sonra arama sonuçlarında ve önbelleklerde kalan izler için ayrıca talep iletilmesi gerekir. Bunun yanında maddi ve manevi tazminat talepleri, ihlalin yayılma ölçüsüyle orantılı biçimde belgelendirilmelidir. Kaç kişiye ulaştığı, ne kadar süre yayında kaldığı ve hangi çevrelerde paylaşıldığı, tazminat değerlendirmesinin somut dayanağını oluşturur.
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Yayının niteliği, platformun konumu ve mağdurun statüsü izlenecek yolu değiştirdiğinden, içerik yayılmaya devam ederken vakit kaybetmeden hukuki destek alınması önerilir.