Yapay zekâ ile üretilmiş sahte görüntü ve ses kayıtlarında hukuki mücadelenin en zor yanı, ihlalin hızıyla usulün hızı arasındaki farktır. İçerik saatler içinde yayılır, buna karşılık delil niteliğindeki veriler platformlarda sınırlı süre tutulur. Bu rehber, TCK 243-245 hükümleri, 5651 sayılı Kanun ve KVKK ekseninde ilk günlerin takvimini kurar.
Delilin Kaybolma Hızı Takvimi Belirler
Suç duyurusu için kanunda öngörülen süre henüz işlerken, delilin kendisi çoktan silinmiş olabilir. Bu nedenle ilk yapılacak iş, içeriğin bulunduğu bağlantı adresi, hesap kimliği, yayın tarihi ve saati ile ekran görüntülerinin tarihli biçimde kaydedilmesidir. Mümkünse içeriğin kendisi indirilmeli, sayfa kaynağı ve varsa paylaşım istatistikleri de saklanmalıdır. Sonradan yapılacak tespit, silinmiş içeriği geri getirmez.
Şikâyete Bağlı Suçlarda Altı Aylık Süre
Deepfake içerik, olayın niteliğine göre birden fazla suça vücut verebilir. Bunların bir kısmı resen soruşturulurken, hakaret gibi bazıları şikâyete bağlıdır. Şikâyete bağlı suçlarda hak sahibi, fiili ve failin kim olduğunu bildiği veya öğrendiği günden itibaren altı ay içinde şikâyette bulunmazsa şikâyet hakkını kullanamaz. Failin kimliği sonradan belirlenen dosyalarda bu tarihin nasıl belgelendiği önem taşır.
Erişimin Engellenmesi Ayrı ve Hızlı Bir Yoldur
İçeriğin yayından kaldırılması ile faile yönelik ceza soruşturması iki ayrı süreçtir ve biri diğerini beklemez. Kişilik haklarının ihlali veya özel hayatın gizliliğinin ihlali iddiasıyla sulh ceza hâkimliğine yapılacak başvuru, hızlı sonuç veren yoldur ve suç duyurusundan bağımsız yürütülmelidir. Başvuru dilekçesinde bağlantı adreslerinin tek tek gösterilmesi gerekir; genel ifadelerle yapılan taleplerin uygulanması güçleşir.
Kişisel Veri ve Tazminat Boyutu
Kişinin yüzü ve sesi kişisel veri niteliğindedir; içeriğin işlenmesi ve yayılması bu yönüyle ayrıca değerlendirilebilir. Platforma yapılacak kaldırma başvurusu ile veri sorumlusuna yöneltilecek talep farklı yollardır. Ayrıca kişilik hakkı ihlaline dayalı manevi tazminat istemi, ceza sürecinden bağımsız olarak açılabilir ve kendi zamanaşımına tabidir.
Suç Duyurusu Dilekçesinin Yapısı
- Olayın kronolojisi: içeriğin ilk görüldüğü an ve yayılma aşamaları
- Bağlantı adresleri ve hesap bilgilerinin listesi
- İçeriğin sahteliğine ilişkin teknik iddiaların açıklanması
- Trafik bilgilerinin ve platform kayıtlarının temini talebi
- Erişimin engellenmesi başvurusunun varsa dosya numarası
Bu alanda usul kadar hız belirleyicidir; içerikle karşılaşıldığı gün yapılan kayıt işlemi, aylar sonraki soruşturmanın tek dayanağı olabilir. Olayın hangi suçları oluşturduğu ve hangi yolun öncelikli kullanılacağı somut duruma göre değiştiğinden, başvuru öncesi hukuki değerlendirme alınması yerinde olur.