İnternet üzerinden gerçekleşen ihlallerde en değerli kaynak zamandır. İçerik silinir, hesap kapatılır, trafik kayıtlarının saklama süresi dolar ve geriye ispatlanamayan bir iddia kalır. TCK'nın bilişim suçlarına ilişkin 243-245. maddeleri, 5651 sayılı Kanun ve KVKK ekseninde bu rehber, erişimin engellenmesi talebi ile suç duyurusunun nasıl eşzamanlı yürütüleceğini anlatır.
İlk 24 Saat: Delili Sabitlemek
Hukuki adımlardan önce yapılması gereken, içeriğin kaybolmadan kayıt altına alınmasıdır. Ekran görüntüsü tek başına zayıf bir delildir; bunun yerine URL'nin tam hâli, tarih ve saat bilgisi, sayfa kaynağı ve mümkünse noter ya da e-tespit hizmetiyle alınmış kayıt tercih edilmelidir. Mesajlaşma yoluyla gerçekleşen ihlallerde cihazın kendisinin muhafaza edilmesi, sonradan yapılacak inceleme için önem taşır. Bu aşamadaki gecikme, sonraki bütün adımların değerini düşürür.
İki Yol Aynı Anda: Engelleme ve Ceza Süreci
Erişimin engellenmesi, içeriğin yayılmasını durdurmaya yönelik hızlı bir tedbirdir; suç duyurusu ise failin sorumluluğuna yöneliktir. Bunlar birbirinin alternatifi değildir. Engelleme talebiyle içerik kaldırıldığında, soruşturma için gereken kayıtlar da erişilemez hale gelebilir; bu nedenle delil sabitlemesi yapılmadan yalnızca kaldırma talebine yoğunlaşmak sonradan sorun yaratır. Doğru sıra genellikle şudur: delili sabitle, suç duyurusunda bulun, eşzamanlı olarak erişim engeli talebini ilet.
Şikâyete Bağlı Suçlarda Süre Riski
Bilişim ortamında işlenen fiillerin bir kısmı şikâyete bağlıdır ve bu suçlarda fail ile fiilin öğrenilmesinden itibaren işleyen bir şikâyet süresi vardır. Süre, olayın gerçekleştiği tarihten değil öğrenme anından işlediği için, eski tarihli bir içerik sonradan fark edildiğinde de başvuru yapılabilir; ancak öğrenme tarihinin belgelenmesi gerekir. Faili bilinmeyen olaylarda ise beklemek yerine hemen başvurmak, trafik kayıtlarının saklama süresi dolmadan tespit yapılmasını sağlar.
Başvuru Metnini Güçlendiren Unsurlar
- İhlalin hangi fiile karşılık geldiği açıkça nitelendirilir; genel ifadelerden kaçınılır.
- İçeriğin bulunduğu adres ve varsa yansıları eksiksiz listelenir.
- Yer sağlayıcı ve erişim sağlayıcıdan hangi kayıtların istenmesi gerektiği dilekçede belirtilir.
- Kişisel verilerin hukuka aykırı yayımı söz konusuysa, KVKK kapsamındaki başvuru yolu ayrıca değerlendirilir.
- Zarara ilişkin talep saklı tutulacaksa bu husus başvuruda not edilir.
Takip Aşamasını Boş Bırakmamak
Başvuru yapıldıktan sonra dosyanın kendiliğinden ilerlemesi beklenmemelidir. Kayıt taleplerine cevap gelip gelmediği, kaldırma kararının fiilen uygulanıp uygulanmadığı ve içeriğin başka adreslerde yeniden yayımlanıp yayımlanmadığı düzenli aralıklarla kontrol edilmelidir. Kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verilmesi halinde itiraz için tanınan süre kısadır ve tebliğ tarihinden işler.
Yukarıdaki bilgiler genel niteliktedir. Bilişim dosyalarında delil hızla kaybolduğundan, ihlali fark ettiğiniz gün delil tespiti yaparak bir hukukçuya danışmanız süreç açısından belirleyici olur.