Oltalama yoluyla hesap ele geçirme olaylarında kaybedilen para kadar kritik olan bir şey daha vardır: delilin ömrü. TCK 243-245, 5651 ve KVKK çerçevesinde yürüyen bu dosyalarda kayıtların saklama süreleri sınırlıdır ve geç yapılan başvuru, failin tespitini teknik olarak imkânsız hale getirebilir. Bu rehber, olayın ilk saatlerinden başlayan bir delil zinciri kurgusu sunar.
İlk Saatlerde Yapılması Gerekenler
Phishing bağlantısına tıklandığı fark edildiği anda, para transferi gerçekleşmiş olsun ya da olmasın, hesabın bağlı olduğu kuruma derhal bildirim yapılmalıdır. Aynı anda cihaz üzerindeki izler korunmalıdır: sahte siteye ait bağlantı, gelen mesaj veya e-postanın tüm başlık bilgileriyle birlikte saklanması gerekir. Yalnızca ekranın fotoğrafını çekmek yeterli değildir; gönderen adresi, zaman damgası ve varsa yönlendirme adresi teknik incelemenin dayanağıdır.
Delil Zincirinin Halkaları
- Mesaj veya e-postanın ham hali, başlık bilgileri silinmeden dışa aktarılmalıdır.
- Sahte alan adına ilişkin kayıtlar hızla kaldırılabildiğinden erken tespit önemlidir.
- Banka veya ödeme kuruluşu nezdindeki işlem kayıtları ve IP bilgileri savcılık talebiyle temin edilir.
- Paranın aktarıldığı hesaplara ilişkin bilgi yalnızca yetkili merci talebiyle alınabilir; kişisel araştırma KVKK bakımından risk doğurur.
- Cihazın adli kopyası alınmadan işletim sistemi yeniden kurulmamalıdır.
Başvurunun Yapılacağı Merci
Şikâyet, cumhuriyet başsavcılığına veya kolluğa yapılabilir. Dilekçede olayın kronolojisi saat bilgisiyle birlikte yazılmalı, hangi kayıtların hangi kurumdan istenmesi gerektiği açıkça talep edilmelidir. Bu talep yazılmadığında soruşturma, saklama süresi dolduktan sonra sonuçsuz kalabilir. 5651 kapsamındaki içerik kaldırma ve erişim engelleme talepleri ise ayrı bir yolla, sulh ceza hakimliği önünde ileri sürülür ve sahte sitenin yayında kalmaya devam ettiği hallerde ivedilik taşır.
Zamanaşımı ve Şikâyet Süresi Ayrımı
Bilişim sistemlerine yönelik suçların bir kısmı re'sen soruşturulur; bu hallerde şikâyet süresi değil dava zamanaşımı süresi işler. Ancak takibi şikâyete bağlı suç tipleri bakımından, fail ve fiilin öğrenilmesinden itibaren işleyen şikâyet süresi vardır ve bu süre kaçırıldığında ceza yolu kapanır. Maddi zararın tazmini için işletilecek hukuk yolu ise ayrı bir zamanaşımına tabidir; ceza soruşturmasının sonucu beklenirken bu sürenin gözden kaçırılmaması gerekir.
Kontrol Sırası
- Kuruma bildirim yapıldı ve kayıt numarası alındı mı?
- Ham mesaj ve başlık bilgileri saklandı mı?
- Şikâyet dilekçesinde kayıt talepleri tek tek yazıldı mı?
- Sahte site için erişim engelleme talebi değerlendirildi mi?
- Tazminat yolu için ayrı bir takvim kuruldu mu?
Buradaki bilgiler genel niteliktedir ve her olayın teknik detayı farklı sonuç doğurabilir. Kayıtların ömrü sınırlı olduğundan, olayı fark ettiğiniz gün içinde hem kuruma bildirim yapmanız hem de hukuki destek almanız önem taşır.