Yapay zekâ ile üretilen sahte görüntü ve seslerde asıl sorun içeriğin inandırıcılığı değil, saniyeler içinde çoğalması ve kaynağının kaybolmasıdır. TCK'nın bilişim suçlarına ilişkin hükümleri, 5651 sayılı Kanun ve KVKK farklı araçlar sunar; ancak bunların hepsi, içerik silinmeden önce delilin sabitlenmiş olmasına bağlıdır. Bu rehber tazminat talebini ayakta tutacak hazırlığı anlatır.
İlk Saatler: İçeriği Silmeden Sabitleyin
Mağdurun ilk refleksi içeriği kaldırtmak olur; oysa kaldırılan içerik çoğu kez ispat edilemez hâle gelir. Kaldırma talebinden önce içeriğin bulunduğu bağlantı adresi, yayın tarihi, hesap adı, etkileşim sayısı ve varsa yedek kopyaları kayıt altına alınmalıdır. Noter aracılığıyla tespit yaptırmak veya mahkemeden delil tespiti istemek, sonradan tartışmayı kapatan en sağlam yoldur. Aynı içeriğin yeniden yayımlanma ihtimaline karşı düzenli tarama da tutanaklanmalıdır.
Hızlı Yol ile Tazminat Yolunu Ayrı Yürütün
- Erişimin engellenmesi: kişilik hakkı ihlali nedeniyle sulh ceza hâkimliğinden istenen hızlı koruma tedbiridir; amacı zararı durdurmaktır.
- Ceza şikâyeti: içeriğin niteliğine göre kişisel verilerin hukuka aykırı yayılması, hakaret, şantaj veya müstehcenlik hükümleri gündeme gelebilir.
- Tazminat davası: manevi ve varsa maddi zararın karşılanması için ayrıca açılır; erişim engelleme kararı tek başına tazminat sağlamaz.
Faili Belirleyememek Davayı Durdurur mu
Sahte hesaplarda fail çoğu zaman başta bilinmez. Bu durumda ceza soruşturması kapsamında trafik ve abone kayıtlarının istenmesi, kimliğin ortaya çıkmasını sağlayabilir; elde edilen bilgi sonrasında tazminat davası buna göre yöneltilir. Ancak soruşturmanın uzaması, tazminat talebine ilişkin zamanaşımını kendiliğinden askıya almaz. Bu nedenle zamanaşımı takvimi soruşturmadan bağımsız tutulmalıdır.
Zararı Rakama Bağlamak
Manevi tazminatta olayın yayılma genişliği, mağdurun konumu ve ihlalin süresi belirleyicidir; maddi zararda ise iş kaybı, iptal edilen sözleşmeler, itibar onarımı için yapılan harcamalar belgeye bağlanmalıdır. Psikiyatrik destek alındıysa rapor ve fatura, zararın somutlaştırılmasında işlevseldir. Yalnızca üzüntüye dayanan, hiçbir belgeyle desteklenmeyen talepler genellikle düşük değerlendirilir.
Kısa Uyarı
Deepfake dosyalarında gecikmenin bedeli çifttir: hem içerik yayılır hem de delil kaybolur. Platform, içerik türü ve fail durumuna göre izlenecek yol değiştiğinden, ilk günden itibaren bir hukukçuyla koordineli hareket etmek, hem kaldırma hem tazminat sürecinin birbirini zayıflatmasını önler.