Bir sistemin ele geçirilmesi veya kişisel verilerin sızdırılması, çoğu zaman iki ayrı süreci aynı anda başlatır: ceza soruşturması ve tazminat talebi. TCK 243-245, 5651 sayılı düzenleme ve KVKK bu alanı farklı yönlerden kavrar. Tazminat bakımından belirleyici olan ise ihlalin varlığından çok, uğranılan zararın ve nedensellik bağının belgelenebilmesidir. Delil dijital olduğu için de zamanla kaybolur; gecikme doğrudan hak kaybına dönüşür.
İhlalin Kendisini Kayıt Altına Alma
İlk adım, olayın hangi anda ve nasıl öğrenildiğini sabitlemektir. Veri sorumlusundan gelen ihlal bildirimi, hesap giriş uyarıları, sistem tarafından gönderilen elektronik postalar ve varsa kurum duyurusu tarihleriyle birlikte saklanmalıdır. Ekran görüntüsü tek başına zayıf kalabileceğinden, mümkün olduğunda kaynak kayıtlar da talep edilmelidir.
Log ve Trafik Kayıtlarına Zamanında Ulaşmak
Erişim ve işlem kayıtları belirli bir süre tutulup sonra silinir. Bu nedenle delil tespiti veya kayıtların muhafazasına yönelik talep, ihlalin öğrenilmesinden hemen sonra ilgili mercie iletilmelidir. Kayıtların silinmesinden sonra yapılan başvurularda, olayın teknik olarak yeniden kurulması çoğu kez mümkün olmaz ve tazminat talebi ispatsız kalır.
Zararı Kalemlere Ayırmak
- Doğrudan mal varlığı kaybı: yetkisiz işlem, sahte sipariş, hesaptan çıkan tutar
- Zararın giderilmesi için yapılan masraflar: kart yenileme, teknik destek, noter ve bildirim giderleri
- Gelir kaybı: hesabın veya sistemin kullanılamadığı dönem
- Kişilik hakkı ihlalinden doğan manevi zarar: verinin niteliği ve yayılma alanı
İdari Şikâyet ile Tazminat Davasının İlişkisi
Veri sorumlusuna yapılan başvuru ve ardından Kurula iletilen şikâyet, idari yaptırım yönünden ayrı bir süreçtir; tazminat talebini kendiliğinden karşılamaz. Ancak bu süreçte oluşan yazışmalar ve verilen cevaplar, kusurun ve ihmalin gösterilmesinde güçlü dayanak oluşturur. İki yolu paralel yürütmek, delil bakımından tazminat dosyasını besler.
Süre Yönetimi
Zamanaşımı ve başvuru süreleri, ihlalin ve failin öğrenildiği ana bağlanır. Uygulamada tartışma çıkaran nokta, öğrenme anının sistem bildirimi tarihi mi yoksa zararın somutlaştığı tarih mi olduğudur. Bu belirsizlik nedeniyle bekleme yerine erken hareket etmek, karşı tarafın süre itirazını etkisiz kılmanın en pratik yoludur.
Aktarılanlar genel bilgilendirme niteliğindedir. Veri kategorisi, ihlalin kapsamı ve teknik bulgular her dosyada farklı sonuç doğurur; talebinizi somut kayıtlarla birlikte değerlendirmenizde yarar vardır.