Oltalama yoluyla banka veya kripto hesabından para çekilen kişinin gündeminde iki ayrı süreç aynı anda ilerler: failin cezalandırılması ve zararın karşılanması. Bu ikisi farklı mahkemelerde, farklı ispat ölçütleriyle yürür. TCK'nın bilişim sistemlerine ilişkin hükümleri, 5651 sayılı Kanun ve KVKK, tazminat talebinin dayanağını kurarken birlikte kullanılır.
Zararın Muhatabı Kim Olabilir
İlk muhatap elbette faildir; ancak fail çoğu zaman bulunamaz ya da ödeme gücü yoktur. Bu nedenle uygulamada tartışma, ödeme hizmeti sağlayan kuruluşun güvenlik yükümlülüğünü yerine getirip getirmediği üzerinde yoğunlaşır. Olağandışı saatte, alışılmadık tutarda veya farklı cihazdan yapılan işlemde ek doğrulama uygulanmamışsa bu husus dosyanın merkezine yerleşir. Kişisel verinin bir kurumdan sızması sonucu oltalama gerçekleşmişse veri sorumlusunun sorumluluğu KVKK ekseninde ayrıca gündeme gelir.
İlk 48 Saatte Toplanacak Kayıtlar
- Sahte siteye ait bağlantının tam adresi ve ekran görüntüsü, gönderen numara veya e-posta başlıkları
- Hesap hareketleri, işlem saatleri ve alıcı hesap bilgileri
- Bankaya yapılan itiraz başvurusunun tarihi ve verilen cevap
- Cihaz üzerindeki zararlı yazılım izleri ile varsa uzaktan erişim uygulamasının kurulum kaydı
Ceza Dosyası ile Tazminat Dosyasının İlişkisi
Bilişim sistemine girme, sistemi engelleme ve bilişim yoluyla yapılan hırsızlık gibi fiiller şikayete bağlı olmaksızın soruşturulur; buna rağmen erken şikayet, log kayıtlarının saklama süresi dolmadan temin edilmesi bakımından belirleyicidir. Ceza soruşturmasında elde edilen IP ve trafik verileri, hukuk davasında ispatın omurgasını oluşturur. Bekleyen ceza dosyası, hukuk hakiminin kendi değerlendirmesini yapmasına engel değildir; ancak maddi vakıanın belirlenmesi bakımından bekletici mesele yapılması istenebilir.
Zamanaşımı ve İçerik Kaldırma
Haksız fiile dayalı tazminat talebi, zararın ve failin öğrenilmesinden itibaren işleyen kısa süre ile fiilin işlendiği tarihten itibaren işleyen uzun süreye tabidir. Fiil aynı zamanda suç oluşturuyorsa daha uzun ceza zamanaşımının uygulanması gündeme gelir. Sahte site hâlâ yayındaysa 5651 sayılı Kanun kapsamında erişimin engellenmesi talebi ayrıca yürütülmeli, bu talep zarar davasının yerine geçmemelidir.
Talebin Ölçülebilir Kurulması
Dilekçede yalnızca çekilen tutar değil, hesabın bloke kalmasından doğan kayıp, kredi kartı borcuna işleyen faiz ve kişisel verinin ifşasından doğan manevi zarar da ayrı kalemler halinde gösterilmelidir. Zararın miktarı henüz netleşmemişse belirsiz alacak yoluyla dava açılıp bilirkişi incelemesinden sonra talebin artırılması tercih edilebilir. Faizin başlangıç tarihi olarak paranın hesaptan çıktığı gün gösterilmezse önemli bir alacak kalemi gözden kaçar.
Bu içerik genel niteliktedir. Oltalama dosyalarında delilin bir gün içinde kaybolabildiği düşünüldüğünde, vakit kaybetmeden hukuki destek almanız isabetli olacaktır.