Yapay zekâ ile üretilmiş sahte görüntü ve ses kayıtlarında en büyük risk hukuki nitelendirme değil, delilin kaybolmasıdır. TCK 243-245 kapsamındaki bilişim suçları, internet yayınlarına ilişkin 5651 sayılı Kanun ve kişisel veriler bakımından KVKK ekseninde yürüyen bu dosyalarda içerik saatler içinde kaldırılabilir, hesap kapatılabilir ve trafik kayıtlarına ilişkin saklama süresi işlemeye başlar. Bu nedenle ilk müdahale, sonraki tüm aşamaları belirler.
İlk Saatlerde Yapılacak Tespit
İçeriğin ekran görüntüsünü almak tek başına yeterli değildir. Delil değeri taşıyan tespit, içeriğin bulunduğu tam adresi, yayın tarihini, hesap bilgilerini ve erişim anını birlikte gösteren kayıttır. Noter aracılığıyla yapılan tespit veya sulh hukuk mahkemesinden istenecek delil tespiti, içeriğin sonradan silinmesi ihtimaline karşı en sağlam yoldur. Dosyanın ham hâli, üst verileri bozulmadan ayrı bir ortamda saklanmalıdır.
Delil Zincirinin Kırıldığı Noktalar
- Görüntünün mesajlaşma uygulamaları üzerinden paylaşılarak sıkıştırılması ve üst verisinin silinmesi
- Ekran görüntüsünün tarih ve adres bilgisi görünmeden alınması
- Orijinal dosyanın kaydedildiği cihazın formatlanması veya değiştirilmesi
- İçeriğin kim tarafından, hangi hesaptan yüklendiğine ilişkin kaydın alınmaması
- Şikâyetin, trafik kayıtlarının saklama süresi dolduktan sonra yapılması
Erişim Engelleme ve İçerik Çıkarma
Kişilik haklarını ihlal eden yayın için sulh ceza hâkimliğinden erişimin engellenmesi veya içeriğin çıkarılması talep edilebilir. Bu yol, ceza soruşturmasından bağımsız ve çok daha hızlı işler. Talep dilekçesinde her bir bağlantı adresi tek tek gösterilmelidir; genel ifadelerle yapılan başvurular, aynı içeriğin başka adreslerde yeniden yayımlanması hâlinde yeni başvuru yapılmasını gerektirir.
Ceza, Veri Koruma ve Tazminat Ayakları
Aynı fiil birden fazla hukuki zeminde değerlendirilebilir: içeriğin niteliğine göre hakaret, şantaj, özel hayatın gizliliğini ihlal veya müstehcenlik hükümleri; kişisel verinin hukuka aykırı işlenmesi bakımından KVKK süreci; kişilik haklarının ihlali nedeniyle maddi ve manevi tazminat davası. Bu üç yolun her birinin kendi süresi ve muhatabı vardır ve biri diğerinin süresini durdurmaz.
Şikâyette Somutlaştırma
Dilekçede içeriğin neden sahte olduğu teknik olarak gerekçelendirilmelidir: yüz hatlarındaki tutarsızlıklar, ses ile dudak hareketi uyumsuzluğu, olayın gerçekleştiği iddia edilen tarihte kişinin başka yerde bulunduğunu gösteren kayıtlar. Uzman incelemesi talep edilecekse, incelemenin hangi soruyu yanıtlayacağı açıkça yazılmalıdır.
Buradaki bilgiler genel niteliktedir. Sahte içerik yayıldığında delillerin ömrü kısa olduğundan, tespit ve başvuru adımları için gecikmeden hukuki destek almanız sürecin seyrini belirler.