Bir sistemin izinsiz kullanılması, verilerin ele geçirilmesi veya sızdırılması hâlinde dosyanın kaderini belirleyen şey çoğu zaman teknik iddia değil, delil zincirinin kurulup kurulamadığıdır. TCK 243-245 kapsamındaki bilişim suçları, 5651 sayılı Kanun'daki yükümlülükler ve KVKK süreçleri aynı olayda birlikte işleyebilir. Bu rehber, veri ihlalinde delilin bozulmadan korunmasına odaklanır.
İlk Saatlerde Yapılması Gerekenler
Log kayıtları sınırlı süre saklanır ve sistem müdahaleleriyle üzerine yazılabilir. Bu nedenle ihlal fark edildiğinde atılacak ilk adım, ilgili sunucu ve uygulama kayıtlarının değiştirilemez biçimde yedeklenmesidir. Etkilenen cihazın kapatılıp açılması, dosyaların taşınması ya da sistemin aceleyle yeniden kurulması, aslında failin izlerini de silen işlemlerdir.
- Etkilenen sistemler ağdan yalıtılır, ancak kayıtlar korunacak biçimde işlem yapılır.
- Log, erişim ve yetkilendirme kayıtları ayrı bir ortama kopyalanır.
- Alınan kopyanın bütünlüğü özet değer hesabıyla kayıt altına alınır.
- Ekran görüntüleri tarih ve saat bilgisi görünecek şekilde alınır.
- Kimin hangi işlemi hangi saatte yaptığı bir olay günlüğüne yazılır.
Zincirin Kopmasına Yol Açan Hatalar
- Delilin kopyalandığı ortamın kim tarafından, ne zaman teslim alındığının belgelenmemesi
- Kaydın hukuka aykırı yolla, örneğin başkasının hesabına izinsiz girilerek elde edilmesi
- Kişisel cihazlar üzerinde inceleme yapılırken orijinal veriye müdahale edilmesi
- İçeriğin yalnızca ekran görüntüsüyle sunulup kaynak kaydın temin edilmemesi
Adli Süreç ile İdari Sürecin Ayrılması
Aynı olay, savcılığa yapılan suç duyurusu ile veri koruma mevzuatı kapsamındaki bildirim yükümlülüğünü birlikte doğurabilir. Bu iki süreç farklı mercilere, farklı sürelere ve farklı içerik gereksinimlerine sahiptir. Ceza soruşturmasının başlatılmış olması, veri sorumlusunun idari yükümlülüklerini ortadan kaldırmaz. Bildirimin gecikmesi ayrı bir sorumluluk doğurabileceğinden, iki takvim aynı tabloda tutulmalıdır.
İçeriğin Yayılmasını Sınırlamak
Ele geçirilen verinin internet ortamında yayımlandığı hâllerde, 5651 sayılı Kanun kapsamındaki erişimin engellenmesi ve içeriğin kaldırılması yolları gündeme gelir. Bu başvurularda içeriğin bulunduğu adresin tam olarak belirtilmesi ve bağlantının kayda geçirilmesi gerekir; içerik yayından kalktıktan sonra adresin ispatı güçleşir.
Bilişim uyuşmazlıklarında delil, hızla değer kaybeden bir varlıktır. Buradaki anlatım genel bilgilendirme amaçlıdır; sisteminizin mimarisine ve kayıt politikanıza göre atılacak adımlar değişeceğinden, ihlalin ilk anında teknik ve hukuki desteği birlikte devreye almanız yerinde olur.