Yapay zekâ ile üretilmiş sahte görüntü ve ses kayıtları, mağdurun itibarına ve özel hayatına doğrudan zarar verir. Bu dosyalarda belirleyici sorun hukuki nitelendirmeden çok zamanlamadır: içerik yayından kaldırıldığında delil de çoğu kez birlikte kaybolur. Bu nedenle suç duyurusu ile delil tespiti eşzamanlı planlanmalıdır.
Fiil Tek Değil, Katmanlıdır
Deepfake vakalarında tek bir suç tipi yeterli olmaz. Somut olaya göre TCK kapsamında hakaret, özel hayatın gizliliğini ihlal, müstehcenlik, kişisel verileri hukuka aykırı olarak verme veya yayma, tehdit, şantaj ve içerik para talebiyle birleşmişse dolandırıcılık ayrı ayrı değerlendirilir. Bilişim sistemine girilerek elde edilmiş görsel varsa TCK 243-245 kapsamındaki fiiller de dosyaya eklenir. Dilekçede fiillerin tek başlıkta toplanması, soruşturmanın dar kapsamda yürütülmesine neden olabilir.
Delili Yayından Kaldırmadan Önce Sabitleyin
Erişim engelleme talebi çoğu zaman en acil ihtiyaçtır; ancak içerik kaldırıldıktan sonra bağlantı, yorumlar ve paylaşım zinciri geri getirilemez. Sıralama şu olmalıdır:
- Tam URL, kullanıcı adı, paylaşım tarihi ve saati kayıt altına alınır
- Ekran görüntüsü yerine kesintisiz ekran kaydı tercih edilir
- Dosyanın kendisi indirilerek özet değeri ile birlikte saklanır
- Noter tespiti veya bilirkişi eşliğinde tespit ile içeriğin varlığı belgelenir
- Ancak bu adımlardan sonra kaldırma ve engelleme talebi iletilir
5651 Yolu ile Ceza Yolu Aynı Şey Değildir
İçeriğin yayından çıkarılması ve erişimin engellenmesi 5651 sayılı Kanun çerçevesinde sulh ceza hâkimliğinden istenir; bu talep faili cezalandırmaz. Failin tespiti ve kovuşturma için ayrıca Cumhuriyet başsavcılığına suç duyurusu gerekir. Kişisel verilerin işlenmesi boyutu varsa KVKK kapsamında idari süreç üçüncü bir yol olarak işletilebilir. Üç yolun birbirinin yerine geçtiği düşüncesi, en sık görülen usul hatasıdır.
Şikâyet Süresi Kaçırılırsa Ne Olur
Hakaret gibi soruşturulması şikâyete bağlı suçlarda, fiil ve fail öğrenildikten sonra işleyen altı aylık şikâyet süresi hak düşürücüdür. Faili bilinmeyen deepfake paylaşımlarında sürenin başlangıcı failin öğrenildiği ana bağlıdır; bu nedenle failin kimliğine ilişkin bilgi elde edildiği an tarihiyle not edilmelidir. Re'sen soruşturulan suçlarda şikâyet süresi işlemese de gecikme, log kayıtlarının saklama süresinin dolması nedeniyle fiilen ispat kaybına dönüşür.
Dilekçede Yer Alması Gereken Talepler
- Failin IP ve abone bilgilerinin ilgili sağlayıcılardan istenmesi
- Trafik ve log kayıtlarının süre dolmadan muhafazası
- İçeriğin sentetik olduğunun teknik incelemeyle tespiti
- Yayılmanın sürmesi hâlinde erişim engelleme talebinin yinelenmesi
Bu metin bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; sahte içeriğin türü, yayıldığı platform ve failin bilinip bilinmemesi izlenecek yolu değiştirir. Hızlı hareket gerektiren bu dosyalarda başvuru öncesinde hukuki destek alınması önerilir.