Yapay zekâ ile üretilmiş sahte görüntü ve ses kayıtlarında en büyük risk, içeriğin kısa sürede silinmesi ya da çoğaltılarak kaynağının izlenemez hâle gelmesidir. Bu rehber, deepfake mağduriyetinde suç duyurusu sürecini delil tespiti ekseninde kurar ve usule aykırı işlem nedeniyle doğacak kayıpları önlemeye odaklanır.
İlk Saatler: İçerik Kaybolmadan Yapılacaklar
İçeriğin ekran görüntüsü tek başına zayıf bir delildir. Bunun yerine bağlantı adresi, yayın tarihi ve saati, hesap kimliği ve varsa paylaşım sayısı birlikte kaydedilmeli; mümkünse noter aracılığıyla tespit yaptırılmalıdır. İçeriğin kendisi indirilerek özet değeri hesaplanabiliyorsa bu da dosyaya eklenmelidir. Mağdurun içeriği kendi hesabından paylaşarak yaymaması, hem zararın büyümesini önler hem de sonraki teknik incelemede karışıklığı azaltır.
Hangi Başvuru Nereye Yapılır
Suç duyurusu Cumhuriyet başsavcılığına yapılır; başvuru dilekçesinde fiilin hangi suç tiplerini oluşturduğu ayrı ayrı gösterilmelidir. Deepfake içerikler somut olaya göre hakaret, özel hayatın gizliliğini ihlal, kişisel verilerin hukuka aykırı olarak yayılması, müstehcenlik veya dolandırıcılık gibi farklı suçların kapsamına girebilir. Türk Ceza Kanununda bilişim sistemlerine ilişkin hükümler ise sisteme girme ve verileri değiştirme gibi ayrı fiilleri karşılar; her içerik otomatik olarak bu kapsamda değildir. İçeriğin yayından kaldırılması ve erişimin engellenmesi için ise internet yayınlarına ilişkin 5651 sayılı Kanun çerçevesinde sulh ceza hâkimliğine başvurulur. Kişisel verilerin işlenmesi boyutu varsa 6698 sayılı Kanun kapsamında ayrıca veri sorumlusuna başvuru ve Kurula şikâyet yolu işletilebilir.
Şikâyete Tabi Suçlarda Süre
Bazı suçlar soruşturulması şikâyete bağlı suçlardandır ve bu suçlarda fiilin ve failin bilinmesinden itibaren işleyen altı aylık şikâyet süresi bulunur. Failin kimliği bilinmiyorsa sürenin başlangıcı tartışmalı hâle gelebileceğinden, öğrenme anına ilişkin kayıtların saklanması önem taşır. Resen soruşturulan suçlarda ise şikâyet süresi aranmaz; ancak delilin bozulmaması için erken başvuru yine gereklidir.
Dilekçede Bulunması Gerekenler
- İçeriğin tam bağlantı adresi ve ilk görülme tarihi
- Sahteliği gösteren teknik emareler ve gerçek kaynak materyal
- Platforma yapılan bildirim kayıtları ve alınan yanıtlar
- Yayılmanın kapsamına ilişkin ölçülebilir veriler
- Erişimin engellenmesi talebinin ayrıca ve açıkça yazılması
Not
Bu alanda ceza soruşturması, erişim engelleme ve tazminat yolları paralel yürür; birini beklemek diğerini geciktirmemelidir. Yukarıdakiler genel bilgilendirme amacı taşır. İçeriğin niteliği ve yayıldığı platformun konumu izlenecek yolu değiştirebileceğinden, başvurudan önce hukuki destek alınması önerilir.