İnternette yayılan bir içerik nedeniyle zarar gören kişi için iki ayrı yol aynı anda işler: içeriğin yayından kaldırılması veya erişimin engellenmesi ile failin cezai sorumluluğunun araştırılması. 5651, TCK'nın bilişim suçlarına ilişkin hükümleri ve KVKK birlikte devreye girdiğinde, iki sürecin usul gerekleri farklılaşır. Bu rehber, delilin kaybolması ve yanlış mercie başvurulması risklerini azaltmaya odaklanır.
İlk Yirmi Dört Saat: Delili Sabitleme
Bilişim dosyalarında en büyük kayıp, içeriğin silinmesiyle yaşanır. Bu nedenle başvurudan önce içeriğin bulunduğu tam adres, yayın tarihi, hesap adı ve görünür etkileşim verileri kayıt altına alınmalıdır. Yalnızca ekran görüntüsü almak çoğu zaman yetersiz kalır; içeriğin bulunduğu sayfanın noter aracılığıyla tespiti veya zaman damgalı kayıt alınması, sonradan yapılacak inkarı büyük ölçüde etkisiz bırakır. Ödeme yapılmış bir dolandırıcılık olayında ayrıca havale dekontları, IBAN bilgileri ve yazışma geçmişi aynı klasörde toplanmalıdır.
Erişimin Engellenmesi Yolunda Sıra
- Mümkün olduğu hallerde içerik veya yer sağlayıcıya doğrudan kaldırma başvurusu yapılır ve cevabı belgelenir.
- Kişilik haklarının ihlali söz konusuysa sulh ceza hakimliğinden içeriğin çıkarılması veya erişimin engellenmesi istenir.
- Talep, ihlalin hangi ifade veya görselden kaynaklandığını adres bazında gösterecek biçimde yazılır.
- Karar verilmesi halinde uygulanma durumu takip edilir; aynı içeriğin başka adreslerde yeniden yayımlanması ayrıca bildirilir.
- Talebin reddi halinde kanun yoluna süresinde başvurulur.
Suç Duyurusu Dilekçesinde Aranan Netlik
Cumhuriyet başsavcılığına verilecek dilekçede olayın kronolojisi, kullanılan hesaplar ve zarar tutarı ayrı başlıklar halinde yazılmalıdır. TCK'nın bilişim sistemine hukuka aykırı erişim, sistemi engelleme veya banka ve kredi kartlarının kötüye kullanılmasına ilişkin hükümleri, olayın teknik akışına göre farklı sonuçlar doğurur. Bu nedenle hukuki nitelendirmeyi baştan tek bir maddeye kilitlemek yerine, olayın nasıl gerçekleştiğini eksiksiz anlatmak daha güvenlidir. Şikayete bağlı suçlarda ise şikayet süresinin fiilin ve failin öğrenilmesinden itibaren işlediği unutulmamalıdır.
Sık Görülen Usul Hataları
- İçeriğin adresi yerine yalnızca ekran görüntüsünün sunulması
- Talebin platformun tamamına yöneltilip ihlal doğuran adresin belirtilmemesi
- Kişisel verinin yayılması halinde KVKK kapsamındaki başvuru yolunun hiç kullanılmaması
- Ceza soruşturması ile tazminat talebinin aynı dilekçede karıştırılması
- Karar sonrası uygulama aşamasının takipsiz bırakılması
Paralel Yürüyen Süreçleri Ayrı Tutun
Erişim engeli kararı, içeriğin hukuka aykırılığını her yönüyle tespit eden bir karar değildir; tazminat talebi ayrı bir dosyada değerlendirilir. Kişisel verinin işlenmesinden kaynaklanan ihlallerde ise ilgili kişinin veri sorumlusuna başvuru yolu ayrıca işler. Üç yolu tek dilekçede birleştirmeye çalışmak, çoğu kez hepsinin gecikmesine yol açar.
Buradaki açıklamalar genel bilgi niteliğindedir. İçeriğin türü ve platformun konumu izlenecek yolu değiştirebileceğinden, delil kaybolmadan bir hukukçuya başvurulması önerilir.