Yapay zekâ ile üretilen sahte görüntü ve ses kayıtları, mağdur açısından iki ayrı aciliyet doğurur: içeriğin yayılmasını durdurmak ve failin tespitini sağlamak. Bu iki hedefin mercii ve usulü farklıdır. TCK'nın bilişim suçlarına ilişkin hükümleri, 5651 sayılı Kanun ve KVKK bir arada okunmalıdır.
İçeriğin Hukuki Nitelendirilmesi
Deepfake içerik tek bir suç tipine karşılık gelmez. Somut olaya göre hakaret, özel hayatın gizliliğini ihlal, kişisel verilerin hukuka aykırı olarak yayılması, müstehcenlik, dolandırıcılık veya bilişim sistemine yönelik fiiller gündeme gelebilir. Nitelendirme; şikâyete tabi olup olmama, süre ve soruşturmanın kapsamı bakımından belirleyicidir. Bu nedenle suç duyurusu dilekçesinde olay anlatımı, hukuki nitelendirmeden önce ayrıntılı biçimde kurulmalıdır.
Hangi Cumhuriyet Başsavcılığı?
Suç duyurusu, suçun işlendiği yer Cumhuriyet başsavcılığına yapılır. İnternet üzerinden işlenen fiillerde bu yer çoğu zaman tartışmalıdır; içeriğin erişilebilir olduğu ve sonucun doğduğu yer, uygulamada mağdurun bulunduğu yer başsavcılığına başvurulmasını mümkün kılar. Başvuru yetkisiz bir yere yapılsa dahi evrak yetkili yere gönderilir; ancak bu, kritik günlerde zaman kaybı demektir. Fail belirsizse dilekçede failin tespiti için istenecek işlemler tek tek sayılmalıdır.
Erişimin Engellenmesi ve İçeriğin Kaldırılması
Kişilik hakkı ihlal edilen kişi, içerik sağlayıcıya veya yer sağlayıcıya doğrudan başvurabileceği gibi, 5651 sayılı Kanun kapsamında sulh ceza hâkimliğinden erişimin engellenmesi ve içeriğin kaldırılması kararı talep edebilir. Bu yol, ceza soruşturmasından bağımsız ve daha hızlı işler. Talep dilekçesinde ihlale konu bağlantı adreslerinin tek tek gösterilmesi gerekir; genel ifadelerle yapılan başvurular uygulanabilir bir karar üretmez. Kişisel verilerin işlenmesi boyutu varsa Kişisel Verileri Koruma Kurumu'na şikâyet yolu ayrıca değerlendirilebilir.
Delilin Kaybolmadan Korunması
- İçeriğin bağlantı adresi, hesap bilgisi ve yayın tarihi kaydedilir.
- Ekran görüntüsü yerine, zaman damgalı ve doğrulanabilir kayıt tercih edilir.
- Video veya ses dosyası ham hâliyle indirilerek saklanır.
- Yayılma boyutunu gösteren etkileşim verileri belgelenir.
- Adli bilişim incelemesi talebi dilekçeye yazılır.
Takipsizlik Kararı Çıkarsa
Soruşturma sonunda kovuşturmaya yer olmadığına karar verilirse, karara karşı sulh ceza hâkimliğine itiraz edilir. İtiraz dilekçesinde yalnızca sonucun haksızlığı değil, hangi araştırmanın yapılmadığı somut olarak gösterilmelidir. Eksik kalan teknik incelemenin adı ve neden gerekli olduğu yazıldığında itirazın etkisi artar.
Bu değerlendirme genel bilgilendirme amaçlıdır. Sentetik medya içeren dosyalarda teknik inceleme ihtiyacı ve delil kaybı riski yüksek olduğundan, içeriğin fark edildiği ilk saatlerde hukuki destek almak önemli fark yaratır.