İnternet ortamındaki bir içerikten zarar gören kişi genellikle tek bir hamleyle hem içeriğin kaldırılmasını hem de sorumluların cezalandırılmasını bekler. Oysa bu iki sonuç farklı mercilerde, farklı usullerle ve farklı hızda elde edilir. İki yolu tek dilekçede birleştirmek, en sık görülen merci hatasıdır.
İçeriğin Kaldırılması: Hızlı Yol
5651 sayılı Kanun, kişilik haklarının internet ortamındaki bir yayın nedeniyle ihlal edildiğini ileri süren kişiye içeriğin çıkarılması ve erişimin engellenmesi için sulh ceza hakimliğine başvurma imkânı tanır. Bu yol bir ceza yargılaması değildir; amaç ihlalin devamını durdurmaktır. Talep kural olarak yayının tamamına değil, ihlalin gerçekleştiği kısma yönelmelidir. Bu nedenle başvuru dilekçesinde içeriğin tam adresinin tek tek gösterilmesi gerekir; sitenin bütününe yönelik genel talepler istisnai hallere özgüdür ve reddedilme riski taşır.
Suç Duyurusu: Ayrı Bir Süreç
Yetkisiz erişim, sistemi engelleme ya da verileri bozma gibi fiiller Türk Ceza Kanunu'nun bilişim alanındaki suçlara ilişkin hükümleri kapsamında değerlendirilir. Bu fiiller için Cumhuriyet başsavcılığına şikâyette bulunulur; yer bakımından yetki kural olarak suçun işlendiği yere göre belirlenir ve bilişim suçlarında bu tespit çoğu zaman soruşturma sırasında netleşir. Savcılığa yapılan başvuru, içeriğin kaldırılmasını kendiliğinden sağlamaz.
Kişisel Veri Boyutu
İçerik aynı zamanda kişisel veri niteliğindeyse KVKK kapsamında ayrı bir yol daha vardır: önce veri sorumlusuna başvurmak, sonuç alınamazsa Kurul'a şikâyet etmek. Bu üçüncü kanal, sulh ceza hakimliği ve savcılık yollarının yerine geçmez; birlikte veya sırayla kullanılabilir.
Delil Tespiti Neden Baştan Yapılmalı?
- İçeriğin ekran görüntüsü tarih ve tam adres görünecek şekilde alınmalıdır.
- Mümkünse noter aracılığıyla veya tespit imkânı sunan resmî yollarla kayıt altına alınmalıdır.
- İçeriğin yayından kaldırılması ihtimaline karşı yedekleme yapılmalıdır.
- Hesap adı, yayın tarihi ve etkileşim bilgileri ayrı bir listede tutulmalıdır.
İtiraz Aşaması
Hakimlik kararlarına karşı ceza muhakemesindeki itiraz usulü uygulanır ve süre kısadır. Talebin reddi halinde aynı gerekçelerle yeniden başvurmak yerine, eksik görülen noktayı gideren yeni bir delil setiyle itiraz yoluna gitmek daha isabetlidir.
İnternet kaynaklı ihlallerde hız belirleyici olduğundan, bu genel çerçeveyi kendi olayınıza uyarlarken vakit kaybetmemek önemlidir. Hangi kanalın öncelikli olduğunu belirlemek için hukuki destek almanız önerilir.