Kişisel verilerin yetkisiz kişilerce ele geçirilmesi, mağdur açısından tek bir hukuki yol değil, birbirine paralel işleyen üç ayrı süreç doğurur. TCK'nın bilişim suçlarına ilişkin 243-245. maddeleri, 5651 sayılı Kanun ve KVKK kapsamındaki bu olaylarda tazminat talebinin başarısı, büyük ölçüde başvuru sırasının doğru kurulmasına ve dijital delilin erken korunmasına bağlıdır.
Üç Ayrı Yol Aynı Anda İşler
Veri ihlalinde izlenebilecek yollar birbirinin alternatifi değildir. Cezai süreç, sisteme hukuka aykırı erişim veya verileri hukuka aykırı olarak ele geçirme fiillerine yönelik olarak savcılığa yapılacak şikâyetle başlar. İdari süreç, veri sorumlusunun yükümlülüklerini ihlal edip etmediğine ilişkin olarak Kişisel Verileri Koruma Kurulu önünde yürür. Tazminat ise genel hükümlere göre hukuk mahkemesinde talep edilir. Bu üç yolun her birinde farklı süreler ve farklı ispat ölçütleri geçerlidir; birini beklerken diğerinin süresi işlemeye devam eder.
Dijital Delil Neden Erken Korunmalı?
Ekran görüntüsü, tek başına en kırılgan delil türüdür. Bu nedenle ihlalin fark edildiği anda; ilgili sayfanın tarih ve saat bilgisiyle birlikte kaydedilmesi, bildirim e-postalarının başlık bilgileriyle saklanması, varsa log ve erişim kayıtlarının talep edilmesi gerekir. İçeriğin yayından kaldırılması ihtimaline karşı tespit talebiyle sulh hukuk mahkemesine başvurulması, delilin sonradan tartışmasız hale gelmesini sağlar. Erişimin engellenmesi talebi ise 5651 sayılı Kanun kapsamındaki ayrı bir yoldur ve tazminat talebini ortadan kaldırmaz.
Başvuru Sırası: Önce Veri Sorumlusu
KVKK kapsamında Kurula şikâyet edebilmek için, kural olarak önce veri sorumlusuna başvurulmuş ve yanıt alınamamış ya da yanıtın yetersiz kalmış olması aranır. Bu adım atlandığında şikâyet usul yönünden değerlendirilmeden dönebilir. Veri sorumlusuna yapılan başvurunun yazılı olması, hangi verinin hangi işlemeye konu olduğunun açıkça belirtilmesi ve tebliğ tarihinin belgelenmesi gerekir. Yanıt süresi geçtikten sonra şikâyet için de ayrı bir süre işlemeye başlar.
Zararın Somutlaştırılması
- Hesap ele geçirilmesi sonucu doğan doğrudan mali kayıplar ve banka kayıtları
- İtibar kaybının iş ilişkilerine yansıdığını gösteren yazışmalar
- Kimlik bilgileriyle açılan hat, hesap veya kredi kayıtları
- Süreci gidermek için yapılan teknik destek ve bildirim giderleri
- Sağlık kuruluşuna başvuru yapıldıysa buna ilişkin kayıtlar
Usul Sırasının Bozulmasının Bedeli
Kurul tarafından verilen idari yaptırım kararı, hukuk mahkemesindeki tazminat davasını kendiliğinden kazandırmaz; zarar ve illiyet bağı ayrıca ortaya konulmalıdır. Buna karşılık Kurul incelemesi sırasında ortaya çıkan tespitler, tazminat dosyasına sunulabilecek değerli bir kaynaktır. Bu nedenle iki süreç arasında belge akışının planlanması, dosyaların birbirinden kopuk yürütülmesinden daha verimlidir.
Bu metin genel çerçeveyi aktarır. İhlalin niteliği, verinin türü ve veri sorumlusunun yapısı izlenecek adımları değiştirebileceğinden, delilleri korumaya aldıktan sonra dosyanızı bir hukukçuyla birlikte değerlendirmeniz önerilir.