Yapay zekâ ile üretilmiş sahte görüntü ve ses kayıtları, mağdurun itibarına dakikalar içinde ve geri dönüşü zor biçimde zarar verir. Bu dosyalarda iki hedef aynı anda gözetilir: içeriğin yayından kaldırılması ve failin tespiti. Türk hukukunda bu iki hedef farklı mekanizmalara bağlıdır; 5651 sayılı Kanun kaldırma ve erişim engelleme yolunu, TCK 243-245 ile kişilik haklarına ilişkin hükümler ise sorumluluk yolunu düzenler. KVKK ise kişisel verinin hukuka aykırı işlenmesi boyutunu kapsar.
Önce Delili Sabitleyin, Sonra Kaldırın
Kaldırma talebi başarıya ulaştığı anda içerik erişilemez hâle gelir; delil önceden kayıt altına alınmamışsa fail yönünden yürütülecek soruşturma zayıflar. Bu nedenle sıralama şudur: bağlantı adresi, yayın tarihi, hesap kimliği ve içeriğin tam görüntüsü zaman damgalı biçimde kaydedilir; mümkünse noter tespiti yaptırılır. Ardından kaldırma başvurusu yapılır. Ekran görüntüsünün yanında sayfa kaynağının ve bağlantının tam hâlinin saklanması, sonradan içerik değiştirildiğinde belirleyici olur.
Paralel Yürütülecek Başvuru Hatları
- Platformun kendi bildirim mekanizması üzerinden şikâyet; başvuru numarası mutlaka saklanır.
- Kişilik hakkı ihlali nedeniyle sulh ceza hâkimliğinden içeriğin çıkarılması veya erişimin engellenmesi talebi.
- Cumhuriyet başsavcılığına suç duyurusu; içeriğin niteliğine göre ilgili suç tipleri ayrı ayrı gösterilir.
- Görüntüde kişisel veri işlenmesi söz konusuysa veri sorumlusuna başvuru ve gerekiyorsa Kurula şikâyet.
- Maddi ve manevi zarar için hukuk mahkemesinde ayrıca tazminat davası.
Talebin Kapsamını Doğru Çizmek
Uygulamadaki en yaygın usul hatası, talebin yalnızca tek bir bağlantı için yapılmasıdır. Aynı içerik kısa sürede çoğaltılır; bu nedenle talep dilekçesinde tespit edilen tüm bağlantılar listelenmeli, yeni yayınlar için ek başvuru imkânı gözetilmelidir. İkinci hata, talebin gerekçesinde içeriğin neden sahte olduğunun hiç açıklanmamasıdır; üretim izlerine, tutarsızlıklara ve gerçek kaydın nerede olduğuna dair açıklama, karar verecek mercie somut dayanak sunar.
Karar Aleyhe Çıkarsa
Talebin reddi hâlinde itiraz yolu ve süresi karar metninde gösterilir; bu bilgi göz ardı edilmemelidir. Ret gerekçesi çoğu kez içeriğin kişiyle bağlantısının yeterince gösterilememesine dayanır. Bu durumda itiraz dilekçesi aynı talebi tekrar etmek yerine, eksik bulunan bağlantıyı kuran yeni belgeleri sunmalıdır.
Bu metin genel bilgilendirme niteliğindedir; içeriğin türü, yayın yeri ve mağdurun konumu izlenecek yolu değiştirir. Hızlı hareket edilmesi gereken bu dosyalarda, ilk saatlerde hukuki destek alınması sonucu belirgin biçimde etkiler.