İnternet üzerinden yapılan hak ihlallerinde talebin kaderini belirleyen şey çoğu zaman içeriğin niteliği değil, o içeriğin nasıl belgelendiğidir. TCK'nın bilişim suçlarına ilişkin 243-245 maddeleri, 5651 sayılı Kanun ve KVKK'nın kesiştiği bu alanda, erişimin engellenmesi talebi ancak sağlam bir delil zinciri ile desteklendiğinde sonuç verir.
Delil zinciri neden kopar
En yaygın kusur, ihlalin yalnızca telefonla alınmış bir ekran görüntüsüyle belgelenmesidir. Bu görüntü içeriğin hangi adreste, hangi anda ve kim tarafından yayımlandığını göstermez; sonradan üretilmiş olma itirazına açıktır. İkinci yaygın kusur, içerik kaldırıldıktan sonra başvuru yapılmasıdır; bu durumda tespit yapılamaz ve talep konusuz kalabilir. Üçüncüsü, birden çok ihlalin tek bir başvuruda gelişigüzel toplanmasıdır.
Tespit aşamasında yapılması gerekenler
- İhlalin bulunduğu tam adres, alt sayfa ve bağlantı ayrı ayrı kaydedilir; sadece alan adı yeterli değildir.
- Sayfa kaynağı, tarih ve saat bilgisiyle birlikte saklanır; mümkünse noter aracılığıyla tespit yaptırılır.
- Dosyaların değişmediğini gösterecek bütünlük değeri (özet/hash) alınır ve ayrıca not edilir.
- İçeriğin yayımlandığı hesap, profil bilgisi ve varsa önceki paylaşımlar birlikte belgelenir.
- Tespit sırasında kullanılan cihaz, bağlantı ve yöntem yazılı olarak kayıt altına alınır.
Adres bazlı talep kurmanın önemi
Talebin ölçülü olması, kabul edilebilirliğini doğrudan etkiler. Bir sitenin tamamına yönelik geniş talepler, ihlalin yalnızca belirli bir sayfada bulunduğu hâllerde ölçüsüz kalır. Bu nedenle önce içeriğin çıkarılması, bunun sonuç vermemesi hâlinde adres bazlı erişim engeli biçiminde kademeli bir talep kurgusu tercih edilir. Her adres için ihlalin ne olduğu tek tek yazılmalıdır.
Trafik ve log kayıtlarının rolü
Failin belirlenmesi gerektiğinde içerik kadar bağlantı kayıtları da önem taşır. Bu kayıtların saklanma süresi sınırlıdır; gecikme, kaydın artık temin edilememesi anlamına gelir. Bu yüzden faile ulaşma amacı taşıyan dosyalarda başvurunun gecikmemesi, tespit ile başvuru arasındaki sürenin kısa tutulması gerekir.
Kişisel veri boyutunun ayrıca değerlendirilmesi
Aynı içerik hem kişilik hakkı ihlali hem de kişisel verinin hukuka aykırı işlenmesi niteliği taşıyabilir. Bu hâlde KVKK kapsamındaki başvuru yolu, erişim engeli talebinden bağımsız olarak ve kendi usulüyle işletilir. İki yolun karıştırılması, dilekçenin yanlış mercie yöneltilmesine ve süre kaybına yol açar.
Bu metin genel bilgilendirme amacı taşır; içeriğin türü, yayımcının kimliği ve platformun konumu uygulanacak usulü değiştirebilir. İhlalin devam ettiği durumlarda delilin bir an önce ve usulüne uygun biçimde tespit ettirilmesi, sonraki her aşamayı kolaylaştırır.