Yapay zekâ ile üretilmiş sahte görüntü ve ses kayıtları, mağdur açısından iki ayrı aciliyet doğurur: içeriğin yayılmasını durdurmak ve içeriğin bir gün ortadan kalkacağı ihtimaline karşı delili sabitlemek. Bu iki iş aynı anda yürütülmezse, kaldırma başarılı olsa bile ceza dosyası delilsiz kalabilir.
Delil Uçucudur: İlk Saatlerde Yapılması Gerekenler
Platformlar içeriği kaldırdığında bağlantı ölür; ekran görüntüsü ise tek başına zayıf bir delildir. Bu nedenle içerik tespit edilir edilmez şu kayıtlar alınmalıdır:
- İçeriğin tam bağlantı adresi, hesap adı ve yayın tarihi
- Görüntü veya ses dosyasının indirilmiş hâli ile dosya bilgileri
- Yayılma zincirini gösteren paylaşım ve yorum kayıtları
- Mümkünse noter aracılığıyla veya adli bilişim yöntemiyle yapılan tespit
- Mağdurun gerçek görüntü/ses örnekleri (karşılaştırma incelemesi için)
Kaldırma Talebi ile Ceza Şikâyeti Ayrı Kanallardır
5651 sayılı Kanun, içeriğe erişimin engellenmesi ve içeriğin yayından çıkarılması için ayrı bir usul öngörür; bu yol hızlıdır ve kişilik hakkı ihlaline odaklanır. Buna karşılık fiilin cezai boyutu, olayın niteliğine göre Türk Ceza Kanunu'ndaki ilgili suç tipleri ile bilişim sistemlerine ilişkin TCK 243-245 hükümleri çerçevesinde değerlendirilir. Kişisel verinin hukuka aykırı işlenmesi söz konusuysa KVKK bakımından ayrı bir başvuru gündeme gelir. Bu üç kanalın birbirinin yerine geçmediğini bilmek, en sık yapılan hatanın önüne geçer.
Sahtelik İddiasının Teknik İspatı
Deepfake iddiasında teknik inceleme belirleyicidir. Görüntüdeki sıkıştırma izleri, ses spektrumu tutarsızlıkları ve kaynak dosyanın üretim izleri incelenir. Bu inceleme için dosyanın yeniden paylaşılmamış, ilk hâline en yakın kopyası gereklidir; sosyal medya üzerinden defalarca aktarılmış bir kopya çoğu izi siler. Bu nedenle indirme işlemi ne kadar erken yapılırsa teknik rapor da o kadar anlamlı olur.
Usule Aykırı Delil Toplamanın Riski
Mağdurun kendini savunmak amacıyla üçüncü kişilerin hesaplarına izinsiz erişmesi, karşı tarafa ait cihazlardan kayıt alması veya hukuka aykırı yollarla veri elde etmesi, hem elde edilen delilin değerlendirme dışı kalmasına hem de mağdurun ayrı bir sorumlulukla karşılaşmasına yol açabilir. Delil, ne pahasına olursa olsun toplanacak bir şey değildir; toplanma biçimi delilin kendisi kadar önemlidir.
Kısa Uyarı
Bu alanda süreç saatlerle ölçülür ve gecikme geri alınamaz sonuçlar doğurur. Yukarıdaki açıklamalar genel bilgilendirme niteliğindedir; içeriğin türü ve yayıldığı platform izlenecek yolu değiştirebileceğinden, ilk adımı atmadan önce hukuki görüş almanız daha güvenli olacaktır.