Yapay zekâ ile üretilmiş sahte görüntü ve ses kayıtlarında, mağdurun karşılaştığı ilk sorun içeriğin yayılma hızıdır. İkinci ve daha kalıcı sorun ise, içerik kaldırıldıktan sonra elde delil kalmamasıdır. TCK'nın 243-245. maddelerindeki bilişim düzenlemeleri, 5651 sayılı Kanun kapsamındaki erişim engelleme mekanizmaları ve KVKK çerçevesindeki kişisel veri koruması, ancak sağlam bir delil zinciri üzerine oturduğunda işlevsel olur.
İlk Yirmi Dört Saatte Yapılacaklar
- İçeriğin bulunduğu adres, tam bağlantı hâliyle kaydedilir.
- Görüntü veya ses dosyası, dönüştürülmeden ve yeniden kaydedilmeden indirilir.
- Sayfanın tamamı, tarih ve saat görünecek biçimde belgelenir.
- Paylaşan hesabın profil bilgileri ve paylaşım zamanı ayrıca kaydedilir.
- Yayılmanın kapsamını gösteren etkileşim verileri not edilir.
Bu adımların sırası önemlidir. İçeriğin önce kaldırılması sağlandığında, sonrasında dosyaya sunulacak materyal yalnızca ekran görüntülerinden ibaret kalabilir.
Dosyanın Bütünlüğünü Koruma
Sahte içeriğin teknik incelemesinde, dosyanın orijinal hâli belirleyicidir. Mesajlaşma uygulamaları üzerinden iletilen dosyalar sıkıştırılarak yeniden kodlandığından, üretim izlerine ilişkin veriler kaybolabilir. Bu nedenle mümkün olan en yakın kaynaktan indirilen dosya, üzerinde değişiklik yapılmadan ayrı bir ortamda saklanmalı ve bütünlüğünü gösteren özet değeri hesaplanarak kayda geçirilmelidir. İnceleme yapılacaksa kopyası üzerinde çalışılmalıdır.
İki Ayrı Hat: Kaldırma ve Sorumluluk
İçeriğin yayından kaldırılması ile faile ilişkin sorumluluk süreci birbirinden ayrı ilerler. Erişimin engellenmesi hızlı sonuç verebilir ancak failin kim olduğunu ortaya çıkarmaz. Buna karşılık soruşturma süreci, içeriğin dolaşımını kendiliğinden durdurmaz. Kişisel verilerin hukuka aykırı işlenmesi boyutu ise ayrı bir başvuru hattı oluşturur. Üç hattın da aynı belgeye dayanması, dosyalar arasında çelişki doğmasını önler.
Uzlaşma Teklifi ve Kalıcılık Sorunu
Karşı taraftan gelen özür ve içeriği kaldırma teklifi, hakaret boyutu bakımından uzlaştırma kapsamına giren dosyalarda gündeme gelebilir. Ancak dijital içerikte kaldırma, yeniden yayımlanmayacağı anlamına gelmez. Uzlaşma metnine, içeriğin hangi platformlardan kaldırılacağı, yeniden paylaşım hâlinde ne olacağı ve kopyaların imhasına ilişkin taahhüt yazılmadığında, anlaşma kısa ömürlü olur. Bu nedenle kabul kararı, teknik gerçeklik dikkate alınarak verilmelidir.
Son Not
Bu yazı genel bilgi amaçlıdır; dijital delil uygulaması teknik ayrıntıya duyarlıdır. Karşılaştığınız içeriğe müdahale etmeden önce delil güvenliği konusunda hukuki destek almanız önerilir.