Yapay zekâ ile üretilmiş sahte görüntü ve seslerde zarar hızla büyür; içerik saatler içinde çoğalır ve kaynak bulanıklaşır. Bu nedenle deepfake dosyalarında ilk kırk sekiz saatte hangi mercie ne için başvurulduğu, sonraki tüm aşamayı belirler.
Paralel Yürüyen Üç Yol
- Hızlı durdurma: 5651 sayılı Kanun kapsamında içeriğe erişimin engellenmesi veya içeriğin kaldırılması talebi, sulh ceza hâkimliğine yöneltilir. Amaç zararın büyümesini durdurmaktır.
- Ceza yolu: Fiilin niteliğine göre TCK'daki kişilerin huzur ve sükûnunu bozma, hakaret, özel hayatın gizliliğini ihlal veya bilişim sistemlerine ilişkin suçlar bakımından Cumhuriyet başsavcılığına şikâyette bulunulur.
- Veri koruma yolu: Kişisel verinin hukuka aykırı işlenmesi söz konusuysa KVKK çerçevesinde veri sorumlusuna başvuru ve ardından Kurula şikâyet gündeme gelir.
Bu üç yol birbirinin alternatifi değildir; aynı anda ve farklı takvimlerle yürür.
Yetki: Suçun İşlendiği Yer Kavramının Zorluğu
Bilişim yoluyla işlenen fiillerde içeriğin yüklendiği sunucu, failin bulunduğu yer ve zararın doğduğu yer farklı olabilir. Ceza muhakemesinde yetki kural olarak suçun işlendiği yere bağlanmakla birlikte, dijital ortamda bu yerin belirlenmesi teknik inceleme gerektirir. Bu yüzden şikâyet dilekçesinde içeriğin görüntülendiği yer ve mağdurun yerleşim yeri açıkça gösterilmeli, yetkisizlik nedeniyle dosyanın gönderilmesi ihtimali baştan hesaba katılmalıdır.
Delil Zinciri: Kaybolmadan Sabitlemek
Deepfake dosyalarında en büyük sorun, içeriğin kaldırılmasıyla delilin de yok olmasıdır. İçerik kaldırılmadan önce şunlar yapılmalıdır:
- İçeriğin bulunduğu bağlantı adresi, yayın tarihi ve hesap bilgileri tam olarak kaydedilir.
- Ekran görüntüsü yerine, mümkünse dosyanın kendisi orijinal biçimiyle indirilir ve özet değeri alınır.
- Görüntüleme ve paylaşım sayıları, yorumlar dâhil olmak üzere yayılma verisi belgelenir.
- Tespit için noter ya da adli bilişim desteği alınması değerlendirilir.
Tebligat Gecikmesi ve Kaçırılan İtiraz Penceresi
Erişim engelleme taleplerinde verilen kararlar ile soruşturma sonunda verilen kovuşturmaya yer olmadığına dair kararlar tebliğ edilir ve itiraz süreleri bu tebliğe bağlı işler. Şikâyet dilekçesinde eksik ya da eski adres bildirilmesi, elektronik tebligat kutusunun izlenmemesi ve vekâlet ilişkisi kurulduğu hâlde bunun dosyaya bildirilmemesi, itiraz hakkının farkına varılmadan tükenmesine yol açar.
Buradaki bilgiler genel çerçevededir. İçeriğin niteliği ve yayılma biçimi izlenecek yolu değiştirebileceğinden, delilleri sabitledikten hemen sonra hukuki destek almanız önerilir.