Yapay zekâ ile üretilmiş sahte görüntü ve ses kayıtları, mağdurun itibarını saatler içinde zedeleyebilecek hızda yayılır. Bu nedenle deepfake dosyalarında en kritik konu, doğru merciye ilk saatlerde başvurulmasıdır. Bu rehber, içerik kaldırma yollarını mercileri karşılaştırarak ele alır ve karar bildiriminin gecikmesi hâlinde izlenecek yolu anlatır.
Aynı Fiilin Birden Fazla Hukuki Karşılığı
Bir deepfake içerik, tek bir kutuya sığmaz. Kişinin görüntüsünün rızası dışında işlenmesi kişisel verilerin korunması mevzuatını; içeriğin niteliğine göre hakaret, özel hayatın gizliliğini ihlal veya müstehcenlik gibi fiiller Türk Ceza Kanunu'nu; sisteme izinsiz erişimle elde edilmiş bir materyal söz konusuysa bilişim suçlarına ilişkin TCK 243-245 hükümlerini ilgilendirir. Bu nitelendirme, başvurulacak merciin de birden fazla olmasına yol açar ve yolların paralel yürütülmesini gerektirir.
İçeriğin Kaldırılması ve Erişimin Engellenmesi
İnternet ortamındaki yayınlar bakımından 5651 sayılı Kanun, kişilik hakkı ihlal edilen kişiye içeriğin çıkarılmasını ve erişimin engellenmesini isteme imkânı verir. Bu talep, doğrudan sulh ceza hâkimliğine yapılabileceği gibi, önce içerik veya yer sağlayıcısına başvurma yolu da açıktır. Talep dilekçesinde ihlale konu içeriğin tam adresinin tek tek gösterilmesi gerekir; genel ifadelerle yapılan başvurular uygulanabilir bir karar üretmez. Aynı içerik farklı platformlara kopyalandıysa, her bağlantı ayrıca listelenmelidir.
Paralel Yol: Veri Koruma Başvurusu ve Ceza Şikâyeti
Kişisel veri niteliğindeki görüntü ve sesin hukuka aykırı işlenmesi bakımından, veri sorumlusuna başvuru ve ardından Kurul'a şikâyet yolu ayrıca işletilebilir. Ceza şikâyeti ise Cumhuriyet başsavcılığına yapılır ve failin tespiti için trafik kayıtlarının istenmesini sağlar. Bu üç yol birbirinin alternatifi değildir; içeriğin hızla kaldırılması, verinin silinmesi ve failin cezalandırılması farklı sonuçlardır.
Delilin Uçmasını Önlemek
Deepfake içerikler çoğu zaman kaldırıldığında geriye iz bırakmaz. Bu nedenle başvurudan önce içeriğin tarih ve saat bilgisiyle birlikte kaydedilmesi, bağlantı adreslerinin metin olarak saklanması, mümkünse noter veya bilirkişi eliyle tespit yaptırılması gerekir. Sadece ekran görüntüsü, kaynağı ve zamanı tartışmalı hâle geldiğinde ispat gücünü kaybedebilir.
Tebligat Gecikmesi ve İtiraz Penceresi
Sulh ceza hâkimliği kararlarına karşı itiraz süresi kısadır ve tebliğ tarihinden işler. Başvuran vekil aracılığıyla hareket ediyorsa tebligatın vekile yapılması esastır; yanlış adrese yapılan bildirim, itiraz hakkının farkında olunmadan tükenmesine yol açar. Ret kararı alınan dosyalarda süre kaçırılmışsa, aynı talebin yeni ve daha somut delillerle yeniden ileri sürülmesi değerlendirilebilir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır. İçeriğin niteliği ve yayıldığı platformlar başvuru stratejisini değiştireceğinden, ilk adımı atmadan önce bir hukukçuyla görüşmeniz yerinde olur.