Yapay olarak üretilmiş görüntü ve ses kayıtlarında mağduru en çok yıpratan şey, içeriğin kendisi kadar delilin kaybolma hızıdır. Bir paylaşım birkaç saat içinde silinebilir, hesap kapatılabilir, platform kayıtları erişilemez hale gelebilir. TCK 243-245 hükümlerinin ilgilendirdiği bilişim sistemine yönelik fiiller, 5651 sayılı Kanun kapsamındaki içerik kaldırma mekanizmaları ve KVKK boyutundaki kişisel veri ihlali birlikte değerlendirildiğinde, ilk yirmi dört saatte yapılanlar dosyanın kaderini belirler.
İlk Aşama: Kaybolmadan Kaydet
Delil zinciri, içeriğin göründüğü ilk anda başlar. Ekran görüntüsü tek başına zayıf bir dayanaktır; yanına içeriğin bulunduğu adres, paylaşım tarihi ve saati, hesap kimliği ve varsa etkileşim sayıları eklenmelidir. Video veya ses dosyası indirilebiliyorsa özgün dosya formatı bozulmadan saklanmalı, dosya üzerinde düzenleme yapılmamalıdır. Üzerinde işlem yapılmış bir kopya, teknik incelemede özgünlük tartışmasına yol açar.
Delil Zinciri Kontrol Listesi
- İçeriğin bulunduğu tam adres ve erişim tarihi
- Paylaşımın özgün dosyası ve varsa üst veri bilgileri
- Yayılım halkası: paylaşan hesaplar ve alıntılayan bağlantılar
- Kendi cihazınızdaki kayıt zamanını gösteren dosya listesi
- Platforma yapılan bildirimin tarihi ve alınan yanıt
- İçerik kaldırılsa dahi saklanan yedek kopya
Hangi Yol Hangi Sonucu Verir
Deepfake içeriklerde üç ayrı yol aynı anda işletilebilir. Birincisi içeriğin erişime kapatılması yönündeki hızlı koruma yoludur ve amacı zararın büyümesini durdurmaktır. İkincisi cezai süreçtir; burada fiilin niteliği ve failin tespiti belirleyicidir. Üçüncüsü ise kişisel verilerin hukuka aykırı işlenmesi boyutudur. Bu yollar birbirinin yerine geçmez; biri sonuç verdiğinde diğerleri anlamsız hale gelmez. Yanlış tercih, en çok zaman kaybı olarak geri döner.
Uzlaşma Teklifi Geldiğinde Değerlendirme
Karşı taraf içeriği kaldırıp özür beyanıyla süreci kapatmak isteyebilir. Böyle bir teklifi değerlendirirken üç ölçüt kullanılabilir: içerik gerçekten tüm kopyalarıyla kaldırıldı mı; yayılımın ulaştığı çevre geri döndürülebilir mi; benzer bir paylaşımın tekrarını engelleyecek somut bir taahhüt var mı? Kaldırma taahhüdü sadece tek bir hesabı kapsıyorsa, uzlaşma görünürde çözüm sağlar ancak kopyalar dolaşımda kalır.
Yayılım Devam Ederken Zaman Yönetimi
Görüşmeler sürerken yeni paylaşımlar ortaya çıkabilir. Her yeni tespit ayrı bir kayıt satırı olarak eklenmeli, görüşmenin uzaması delil toplama disiplinini gevşetmemelidir.
Yukarıdaki açıklamalar genel bilgi amaçlıdır ve teknik incelemenin sonucu her olayda farklılık gösterir. İçeriğin niteliğine göre izlenecek yolu belirlemek için hukuki değerlendirme almanız önerilir.