Yapay zekâ ile üretilmiş sahte görüntü ve ses kayıtları, klasik ceza usulünün alışık olduğu delil türlerinden farklı davranır: içerik dakikalar içinde çoğaltılır, kaynak hesap silinir ve platform kayıtları sınırlı süreyle tutulur. TCK, 5651 ve KVKK'nın kesiştiği bu alanda başarı, hukuki nitelendirmeden önce delilin ilk saatte nasıl sabitlendiğine bağlıdır.
İlk Yirmi Dört Saat: Kaydı Sabitleme
- İçeriğin bulunduğu tam adres (URL), yayın tarihi ve paylaşan hesap bilgisi eksiksiz kaydedilir.
- Ekran görüntüsü yetmez; ham dosya indirilerek özet değeri (hash) hesaplanır ve değiştirilmeden saklanır.
- Noter tespiti veya elektronik zaman damgası ile kaydın hangi tarihte mevcut olduğu belgelenir.
- Yorumlar ve paylaşım sayıları, yayılmanın boyutunu göstermek üzere ayrıca alınır.
- Kendi cihazınızdaki dosyalar üzerinde düzenleme yapılmaz; kopya üzerinde çalışılır.
Erişim Engelleme ile Ceza Şikâyetini Ayrıştırmak
Kişilik hakkı ihlali doğuran içerik için 5651 sayılı Kanun kapsamında sulh ceza hâkimliğinden erişimin engellenmesi ve içeriğin çıkarılması istenebilir. Bu yol hızlı sonuç verir ancak failin cezalandırılmasını sağlamaz. Ceza soruşturması için ayrıca savcılığa şikâyette bulunulması gerekir. İki yolun paralel yürütülmesi, içerik kaldırıldıktan sonra delilin yok olması riskini azaltır; bu nedenle kaldırma talebinden önce delil sabitlenmelidir.
Şikâyete Bağlı Suçlarda Zaman Baskısı
Sahte içeriğin doğurduğu fiil hakaret, özel hayatın gizliliğini ihlal veya kişisel verilerin hukuka aykırı yayılması gibi başlıklara girebilir. Bunların bir kısmı şikâyete bağlıdır ve fail ile fiilin öğrenilmesinden itibaren işleyen altı aylık şikâyet süresine tabidir. İçeriğin ilk yayınlandığı tarih ile mağdurun öğrendiği tarih farklı olabileceğinden, öğrenme anı belgelenmelidir.
Failin Kimliğine Ulaşma Adımları
- Şikâyet dilekçesinde platform, hesap adı ve içerik adresi tek tek gösterilir.
- Trafik ve abone bilgilerinin saklama süresi dolmadan ilgili sağlayıcıdan talep edilmesi istenir.
- Yurt dışı merkezli platformlar için sürecin uzayabileceği öngörülerek talep erken iletilir.
- Sahteliğin teknik olarak ortaya konulması için bilirkişi incelemesi talep edilir.
Sahteliğin Teknik İspatı
Görüntünün üretilmiş olduğu iddiası, tek başına beyanla ispatlanamaz. Dosya üstverisi, sıkıştırma izleri, yüz ve dudak hareketi tutarsızlıkları ile ses spektrumu analizleri rapora bağlanmalıdır. Ham dosya kaybolduğunda bu inceleme yapılamaz; delil zincirinin ilk halkasındaki özensizlik, sonraki tüm aşamaları etkisiz bırakır.
Dijital içerik uyuşmazlıklarında saat farkı bile sonucu değiştirebilir. Karşılaştığınız içeriği kaldırtmadan önce kayıt altına almanız ve izlenecek yolu somut olayınıza göre bir hukukçuyla belirlemeniz önem taşır.