Yapay zekâ ile üretilmiş sahte görüntü ve seslerde zarar, içerik yayında kaldığı her saatte katlanarak büyür. İçerik kopyalanır, farklı hesaplarda yeniden yayımlanır ve arama sonuçlarına yerleşir. Bu nedenle deepfake dosyalarında usul planı, klasik bir dava takviminden çok bir müdahale sıralaması gibi kurulmalıdır.
Kaldırmadan Önce: Delili Kaybetmemek
İlk refleks içeriği kaldırtmak olsa da, kaldırılan içerik aynı zamanda kaybedilen delildir. Bu yüzden başvuru öncesinde şu kayıtlar alınmalıdır: içeriğin tam bağlantı adresi, yayımlandığı tarih ve saat, hesap kimliği, yorum ve paylaşım sayıları, sayfanın tarih damgalı görüntüsü. Mümkünse içeriğin dosya hâli, üst verileriyle birlikte saklanmalıdır. Bu kayıtlar hem 5651 sayılı Kanun kapsamındaki başvuruda hem de ceza soruşturmasında kullanılır.
Paralel Yürüyen Üç Başvuru Kanalı
Tek bir yola bağlanmak zaman kaybettirir. Etkili yaklaşım, kanalları eş zamanlı işletmektir:
- İçerik veya yer sağlayıcıya doğrudan yapılan kaldırma başvurusu
- 5651 sayılı Kanun kapsamında sulh ceza hâkimliğinden içeriğin çıkarılması veya erişimin engellenmesi talebi
- Kişisel verinin hukuka aykırı işlenmesi boyutuyla KVKK kapsamında yapılacak başvuru
- Arama motorlarında ilişkilendirmenin kaldırılmasına yönelik talep
Ceza Boyutunda Doğru Nitelendirme
Deepfake tek bir suç tipine oturmaz. İçeriğin niteliğine göre özel hayatın gizliliğini ihlal, hakaret, iftira, dolandırıcılık ya da verilerin hukuka aykırı olarak ele geçirilmesi gündeme gelebilir. Bilişim sistemlerine yönelik fiiller bakımından TCK'nın 243-245. maddeleri ayrıca değerlendirilir. Şikâyete bağlı suçlarda sürenin fiilin ve failin öğrenilmesinden itibaren işlemeye başladığı unutulmamalıdır; içerik uzun süre görülmeden kalmışsa öğrenme tarihi ayrıca belgelenmelidir.
Failin Belirlenmesi ve Trafik Kayıtları
Sahte hesaplarda fail çoğu zaman ancak trafik kayıtları üzerinden bulunur ve bu kayıtların saklama süresi sınırlıdır. Bu nedenle şikâyet dilekçesinde, ilgili sağlayıcılardan kayıt talep edilmesi açıkça istenmeli ve talep gecikmemelidir. Platform yurt dışında yerleşikse, yurt içi temsilci üzerinden yapılacak başvurular ayrıca değerlendirilmelidir.
Maddi ve Manevi Zararın Belgelenmesi
İçeriğin kaldırılması, doğan zararı ortadan kaldırmaz. İş kaybı, iptal edilen sözleşmeler, tedavi giderleri ve itibar zedelenmesine ilişkin somut veriler; tazminat talebinin dayanağını oluşturur. Bu belgeler, kaldırma sürecinin ilk gününden itibaren ayrı bir klasörde biriktirilmelidir.
Yukarıdaki açıklamalar genel bilgilendirme niteliğindedir. İçeriğin türü, yayıldığı mecra ve failin belirlenebilirliği izlenecek yolu değiştirdiğinden, içerikle karşılaşıldığı gün hukuki destek alınması önemlidir.