Yapay zekâ ile üretilmiş sahte görüntü ve ses kayıtları, yayıldıktan sonra çok hızlı çoğaldığı için müdahalenin ilk saatleri belirleyici olur. TCK 243-245, 5651 sayılı Kanun ve KVKK çerçevesinde bakıldığında, bu tür dosyalarda hem içeriğin durdurulması hem de failin tespiti için ayrı ayrı yollar işletilmesi gerekir.
İçeriği Kaybetmeden Sabitlemek
İlk refleks içeriği bildirip kaldırtmak olsa da, kaldırılan içerik çoğu zaman delil olmaktan da çıkar. Bu nedenle bildirim yapılmadan önce içeriğin bulunduğu tam adres, yayın tarihi, hesap bilgisi ve etkileşim sayıları kayıt altına alınmalıdır. Ekran görüntüsü tek başına zayıf kalabildiğinden, sayfanın tamamını tarih bilgisiyle saklayan yöntemler tercih edilmeli, mümkünse noter aracılığıyla tespit yaptırılmalıdır.
İçeriğin Sahteliğini Gösteren Unsurlar
- Aynı görüntünün kaynak alındığı düşünülen orijinal materyal ve yayın tarihi.
- Görüntüde yer alan kişinin o tarihte başka bir yerde bulunduğunu gösteren kayıtlar.
- Dosyanın teknik verileri ve üretim izlerine ilişkin bilirkişi incelemesi talebi.
- İçeriğin ilk paylaşıldığı hesap ile sonraki yayılım zincirini gösteren bağlantı listesi.
- Tehdit veya şantaj unsuru taşıyan mesajlar varsa bunların kesintisiz dökümü.
Hangi Yol Neyi Sağlar
Kişilik haklarının ihlali nedeniyle içeriğin çıkarılması ve erişimin engellenmesi talebi, 5651 sayılı Kanun kapsamında sulh ceza hâkimliğine yöneltilir. Suç oluşturan fiiller bakımından ise Cumhuriyet başsavcılığına şikâyette bulunulur; bu yol failin tespiti için gereken kayıtların resmî olarak istenmesini sağlar. Kişisel verilerin hukuka aykırı işlenmesi boyutu varsa veri sorumlusuna başvuru ve ardından şikâyet mekanizması ayrıca işletilebilir. Bu yolların birbirinin alternatifi sanılması, en sık karşılaşılan usul hatasıdır; biri diğerinin sonucunu doğurmaz.
Platform Başvurusunu Boşa Çıkarmamak
Platforma yapılan bildirim hızlı sonuç verebilir, ancak yapılan başvurunun ve alınan cevabın kaydı tutulmazsa sonraki hukuki adımda dayanak kalmaz. Bu nedenle her bildirim için tarih, başvuru numarası ve verilen cevap saklanmalıdır. İçeriğin yeniden yayımlanması ihtimaline karşı, benzer içeriklerin tespiti için düzenli arama yapılması da planın parçası olmalıdır.
İlk Yirmi Dört Saat İçin Sıra
- İçeriği tespit edip adres ve tarih bilgisiyle kayıt altına alın.
- Noter tespiti veya benzeri güvenilir bir belgeleme yöntemine başvurun.
- Erişimin engellenmesi talebini hazırlayıp yetkili hâkimliğe sunun.
- Suç şüphesi varsa şikâyet dilekçesini ayrıca verin.
- Yayılımı izlemek için bağlantı listesini güncel tutun ve her yeni kaydı aynı dosyaya ekleyin.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır. İçeriğin niteliği ve yayıldığı mecra izlenecek yolu değiştirebileceğinden, durumu fark ettiğiniz anda hukuki destek almanız gecikmenin yaratacağı zararı sınırlandırır.