Yapay zekâ ile üretilmiş sahte görüntü ve seslerin yayılma hızı, hukuki başvurunun hızından yüksektir. Bu nedenle deepfake vakalarında içerik kaldırma stratejisi, sıralamayı doğru kurmakla başlar. TCK'nin bilişim suçlarına ilişkin 243-245 inci maddeleri, 5651 sayılı Kanun ve KVKK ekseninde hazırlanan bu metin, yanlış mercie başvuru nedeniyle içeriğin çevrimiçi kalmaya devam etmesini önlemeyi amaçlar.
Birbirinden bağımsız ilerleyen üç hat
Birinci hat, içeriğin erişime kapatılmasıdır: 5651 sayılı Kanun kişilik haklarının ihlali hâlinde sulh ceza hâkimliğine başvurularak içeriğin çıkarılması veya erişimin engellenmesi imkânı tanır. İkinci hat, cezai sorumluluktur; burada muhatap Cumhuriyet başsavcılığıdır ve içeriğin niteliğine göre farklı suç tipleri gündeme gelir. Üçüncü hat, kişisel veri boyutudur: yüz ve ses verisi kişisel veri niteliğinde olduğundan, hukuka aykırı işleme iddiası KVKK rejimine girer. Bu üç hat aynı anda yürütülebilir; ancak dilekçeler birbirinin yerine geçmez.
Delil kaybını önleyen ilk adımlar
Deepfake içerikte en kırılgan unsur delildir; platform içeriği kaldırdığında iz de kaybolur. Bu nedenle başvurudan önce içeriğin tam bağlantı adresi, ekran görüntüsü ve mümkünse ekran kaydı alınmalı; yayın tarihi, hesap adı ve etkileşim sayıları not edilmelidir. Adli bilişim incelemesi düşünülüyorsa, dosyanın orijinal hâlinin değiştirilmeden saklanması gerekir. Aynı içeriğin farklı platformlardaki kopyaları da listelenmelidir; tek bir bağlantı için verilen karar, diğer yansımaları kapsamaz.
Başvuru öncesi kontrol listesi
- İçeriğin bulunduğu tüm bağlantılar tek bir listede toplandı mı?
- Platformun kendi bildirim mekanizması denendi ve yanıtı kayıt altına alındı mı?
- Yer sağlayıcı ile içerik sağlayıcı ayrımı yapıldı mı?
- Talep, hem mevcut içerik hem de yeniden yayımlanma ihtimali düşünülerek yazıldı mı?
- Veri sorumlusuna yazılı başvuru yapıldıysa yanıt süresi takvime işlendi mi?
Sık yapılan mercii hatası
En yaygın hata, doğrudan Kişisel Verileri Koruma Kurulu'na şikâyette bulunmaktır. KVKK sistemi kademelidir: önce veri sorumlusuna yazılı başvuru yapılır, talep reddedilir veya süresinde yanıt verilmezse Kurul'a şikâyet yolu açılır. Bu sıra atlandığında şikâyet incelenmeden iade edilebilir ve zaman kaybedilir. Bir diğer hata, erişim engelleme talebinin savcılığa yöneltilmesidir; savcılık soruşturma yürütür, içerik kaldırma kararının muhatabı ise farklıdır.
Not
Buradaki açıklamalar genel bilgilendirme niteliğindedir. İçeriğin türü, platformun yurt içinde temsilcisinin bulunup bulunmaması ve mağdurun sıfatı stratejiyi değiştirir. İçerik yayılmaya devam ederken saat kaybı büyüdüğünden, delil kaydını aldıktan hemen sonra hukuki destek almanız önerilir.