Yapay zekâ ile üretilmiş sahte görüntü ve seslerde zarar, içerik yayıldıkça büyür. Bu nedenle mağdurun ilk hedefi genellikle tazminat değil, içeriğin hızla erişimden çıkarılmasıdır. TCK, 5651 ve KVKK çerçevesinde bu sonuca giden birden çok kanal vardır ve bunlar birbirinin yerine geçmez.
İçeriği Kaydetmeden Kaldırmayı İstemeyin
Kaldırma talebi sonuç verdiğinde içerik erişilemez hâle gelir; delil de o anda kaybolabilir. Bu yüzden başvurudan önce içeriğin bağlantı adresi, yayın tarihi, hesap bilgisi ve görünür etkileşim verileri kayıt altına alınmalıdır. Ekran görüntüsünün yanında bağlantının tam adresi ve erişim tarihi de not edilmelidir; ileride tespit talebi gündeme gelirse bu kayıtlar başlangıç noktası olur.
Paralel Yürüyen Üç Kanal
- Platform başvurusu: yayın yapan servisin kendi bildirim mekanizması; en hızlı sonuç veren ama bağlayıcılığı sınırlı olan yoldur
- Erişimin engellenmesi ve içeriğin çıkarılması: 5651 sayılı Kanun kapsamındaki hâkimlik kararı yolu; kişilik hakkı ihlali iddiasına dayanır
- Ceza soruşturması: Cumhuriyet başsavcılığına yapılan şikâyet; içeriğin niteliğine göre farklı suç tipleri gündeme gelir
Bu üç kanal aynı anda yürütülebilir. Platform başvurusunun reddedilmesi, hâkimlik yoluna gitmeye engel değildir; aynı şekilde ceza şikâyeti tek başına içeriğin kaldırılmasını sağlamaz.
Fiilin Hukuki Nitelendirmesi
Deepfake içerik tek bir suç tipine oturmaz. Görüntünün içeriğine göre kişisel verilerin hukuka aykırı biçimde yayılması, hakaret, şantaj veya iftira gündeme gelebilir. İçerik bir hesabın ele geçirilmesiyle yayımlanmışsa, TCK'nın 243 ile 245 arasındaki bilişim sistemine yönelik hükümleri ayrıca değerlendirilir. Şikâyet dilekçesinde fiilin tek bir başlığa sıkıştırılmaması, soruşturmanın kapsamını daraltmamak açısından önemlidir.
Risk Azaltma Kontrol Listesi
- İçerik kaldırılmadan önce bağlantı, tarih ve hesap bilgileri kayda geçirildi mi?
- Aynı içeriğin yeniden yüklendiği diğer adresler tarandı mı?
- Kişisel veri boyutu için veri sorumlusuna başvuru ayrıca yapıldı mı?
- Talep, yalnızca tek bir bağlantıyı değil, aynı içeriğin kopyalarını da kapsayacak biçimde yazıldı mı?
- Maddi ve manevi zarar için ayrı bir hukuk yolu takvimi oluşturuldu mu?
Burada anlatılanlar genel bilgi niteliğindedir; içeriğin türü ve yayıldığı mecra izlenecek yolu değiştirir. Yayılma hızı nedeniyle ilk saatlerde hukuki destek almak sonucu belirgin biçimde etkiler.