Yapay zekâ ile üretilen sahte görüntü ve seslerin yayılması, mağdur açısından iki ayrı aciliyet doğurur: içeriğin yayılmasını durdurmak ve failin tespitini sağlamak. Bu iki hat farklı mercilerde yürüdüğünden yalnızca birine odaklanmak çoğu zaman sonuç vermez. Aşağıda Türk Ceza Kanunu, 5651 sayılı Kanun ve 6698 sayılı Kanun ekseninde eşzamanlı ilerleyen bir yol haritası sunulmaktadır.
Fiili doğru nitelendirmek
Deepfake içerik tek bir suç tipiyle sınırlı değildir. Görüntünün niteliğine göre özel hayatın gizliliğini ihlal, kişisel verilerin hukuka aykırı olarak yayılması, hakaret, şantaj ya da dolandırıcılık gündeme gelebilir. İçeriğin bir hesabın ele geçirilmesiyle yayılmış olması hâlinde bilişim sistemine girme ve verileri değiştirme başlıkları da devreye girer. Nitelendirme, fiilin şikayete tabi olup olmadığını ve dolayısıyla altı aylık şikayet süresinin işleyip işlemediğini belirlediğinden ilk adımda yapılmalıdır.
Delili kaybetmeden tespit etmek
- İçeriğin bulunduğu bağlantı adresi, tarih ve saatle birlikte kaydedilir.
- Yalnızca ekran görüntüsüyle yetinilmez; mümkünse noter veya kolluk aracılığıyla tespit yaptırılır.
- Paylaşan hesabın kullanıcı adı, profil bilgileri ve varsa yeniden paylaşımlar listelenir.
- Mağdura ulaşan mesaj ve tehditler silinmeden yedeklenir.
- İçeriğin sahte olduğunu gösterecek özgün kayıt ve karşılaştırma materyali ayrılır.
Kaldırma ve soruşturmayı birlikte yürütmek
Kişilik hakkı ihlal edilen kişi, içeriğin yayından çıkarılması için sulh ceza hâkimliğine başvurabilir; bu yol cumhuriyet başsavcılığına yapılan suç duyurusundan bağımsızdır ve genellikle daha hızlı sonuç verir. Aynı zamanda içeriği barındıran platforma yapılacak bildirim, veri sorumlusu sıfatı bulunan yerlerde kişisel verilerin silinmesi talebiyle desteklenebilir. Suç duyurusu dilekçesinde ise trafik kayıtlarının ve bağlantı bilgilerinin ilgili sağlayıcılardan temin edilmesi açıkça istenmelidir; bu kayıtların saklama süresi sınırlı olduğundan gecikme fiilen delil kaybı anlamına gelir.
Dilekçede bulunması gerekenler
- Olayın kronolojisi, ilk fark edilme anıyla birlikte yazılır.
- Tespit edilen bağlantı adresleri ek listede tek tek gösterilir.
- Hangi fiilin hangi başlık altında değerlendirildiği ayrı ayrı belirtilir.
- Trafik kaydı ve abone bilgisi talebi ivedilikle istenir.
- Erişimin engellenmesi için ayrıca başvuru yapıldığı bildirilir.
Dijital delil hızla kaybolduğu için ilk günlerde atılan adımlar sonucu belirler. Buradaki genel çerçeve, içeriğin türüne ve platformun konumuna göre değişebileceğinden, olayın niteliğine uygun bir strateji için hukuki destek almak yararlı olacaktır.