Yapay zekâ ile üretilmiş sahte görüntü ve seslerde mağdurun ilk refleksi içeriği bir an önce yayından kaldırtmaktır. Ancak aceleyle yapılan bildirimler çoğu zaman içeriğin silinmesine, buna karşılık ceza soruşturmasında kullanılacak delilin de birlikte kaybolmasına yol açar. 5651 sayılı Kanun erişimin engellenmesi ve içeriğin çıkarılması için ayrı bir yol öngörürken, kişisel verilere ilişkin boyut 6698 sayılı KVKK, sistemlere yönelik fiiller ise TCK 243-245 çerçevesinde ayrıca değerlendirilir. Bu rehber, iki amacı birlikte yürütmeye odaklanır.
Kaldırmadan Önce Delili Sabitlemek
İçeriğin bulunduğu tam adres, yayın tarihi, hesap bilgisi, görüntülenme ve paylaşım sayıları ile içerik dosyasının kendisi kayıt altına alınmalıdır. Ekran görüntüsü tek başına zayıf kalabileceğinden, sayfanın tarih bilgisiyle birlikte kaydedilmesi ve mümkünse delil tespiti yoluna başvurulması yerinde olur. Bu adım atlanırsa, kaldırma başarıya ulaştığında iddianın dayanağı da ortadan kalkar.
İçeriğin Hukuki Nitelendirmesi
- Kişilik hakkına saldırı boyutu ve buna bağlı kaldırma talebi
- Görüntü ve ses verisinin işlenmesi bakımından kişisel veri boyutu
- Fiilin ceza hukuku bakımından karşılık geldiği suç tiplerinin ayrıca belirlenmesi
- Ticari bir hesap üzerinden yayılıyorsa gelir elde etme unsurunun not edilmesi
Başvuru Yolunun Sırası
Platforma yapılan bildirim ile hâkimlik kararına dayalı başvuru birbirinin alternatifi değildir; ilki hızlı, ikincisi bağlayıcıdır. Platform bildirimi yapılırken içeriğin neden sahte olduğu teknik olarak değil, hukuki sonuç doğuracak biçimde anlatılmalıdır. Sonuç alınamadığında sulh ceza hakimliğine yapılacak başvuruda, önceki bildirimin tarihi ve akıbeti gösterilerek yol tüketilmiş olur.
Usule Aykırı İşlem Riskini Doğuran Davranışlar
Karşı tarafın hesabına izinsiz erişmeye çalışmak, üçüncü kişilerin özel yazışmalarını hukuka aykırı yolla temin etmek veya içerikleri yeniden paylaşarak yaygınlaştırmak, mağdur konumundaki kişiyi ayrı bir tartışmanın içine sokar. Elde edilme biçimi tartışmalı kayıtlar dosyaya konulmadan önce hukuka uygunluk denetiminden geçirilmelidir.
Yeniden Yayımlanmaya Karşı Takip
Kaldırılan içerikler kısa süre sonra farklı adreslerde yeniden ortaya çıkabilir. Bu nedenle başvurunun ardından düzenli bir arama ve kayıt takvimi kurulmalı; her yeni adres, ilk dosyaya bağlanarak bildirilmelidir. Aynı içeriğin tekrarı, sonraki başvuruların gerekçesini de güçlendirir.
Dijital içerik dosyalarında platformun yapısı ve içeriğin yayılma biçimi izlenecek yolu değiştirir; buradaki anlatım genel bilgi amaçlı olup, içerikle karşılaşıldığında delil tespiti aşamasında hukuki destek alınması önerilir.