Kişisel verilerin izinsiz yayımlanması ya da hesabın ele geçirilmesi gibi olaylarda mağdurun karşısına tek değil, birbirinden bağımsız işleyen üç ayrı yol çıkar. TCK 243-245 kapsamındaki bilişim suçları ceza soruşturmasını, 5651 sayılı Kanun içeriğin kaldırılması ve erişimin engellenmesini, KVKK ise veri sorumlusunun yükümlülüklerini ilgilendirir. Bu üç yol farklı mercilere, farklı ispat ölçüsüne ve farklı takvime tabidir.
Olayı doğru başlığa yerleştirmek
İlk soru, ihlalin kaynağıdır. Hesabın yetkisiz erişimle ele geçirilmesi bilişim sistemine girme boyutunu, verinin bir kurumun sisteminden sızması veri sorumlusunun teknik ve idari tedbir yükümlülüğünü, verinin sosyal medyada yayılması ise içerik kaldırma boyutunu öne çıkarır. Aynı olayda üç boyut birlikte bulunabilir; biri diğerini kapatmaz. Yalnızca platform başvurusuyla yetinmek, çoğu zaman içeriğin kaynağını değil yalnızca görünürlüğünü ortadan kaldırır.
Delil kaybının önlenmesi ilk saatlerde belirlenir
Dijital içerik hızla değişir veya silinir. Bu nedenle başvuru yapılmadan önce içeriğin bulunduğu adres, görüntüsü, erişim tarihi ve saat bilgisiyle birlikte kayıt altına alınmalıdır. Ekran görüntüsünün tek başına zayıf kaldığı hâllerde noter aracılığıyla tespit yaptırmak, ispat değerini belirgin biçimde artırır. Platformdan gelen otomatik yanıtlar, başvuru numaraları ve reddi bildiren mesajlar da dosyanın parçasıdır; ihmal edilen bu yazışmalar sonraki aşamada başvurunun yapıldığını gösteren tek kanıt olabilir.
Platform başvurusu ile yargısal yolun ilişkisi
- Platforma yapılan bildirim, yargısal başvuru hakkını ortadan kaldırmaz; çoğu hâlde onu hazırlar.
- Erişimin engellenmesi istemleri sulh ceza hâkimliği önünde ayrı bir usule tabidir ve içeriğin adresinin tek tek gösterilmesini gerektirir.
- Veri sorumlusuna yapılan başvuru, Kurula şikâyet yolunun ön aşamasıdır; doğrudan şikâyet çoğunlukla usulden karşılık bulmaz.
- Ceza şikâyeti, failin tespiti için gereken kayıtların temini yönünden diğer yolları destekler.
Usule aykırı işlem doğuran noktalar
- İçeriğin adresinin eksik veya hatalı gösterilmesi; talebin kapsamsız kalması.
- Veri sorumlusuna başvuru yapılmadan doğrudan şikâyet yoluna gidilmesi.
- Talebin yalnızca kaldırma olarak kurulup, tekrarın önlenmesine ilişkin istemin atlanması.
- Başvuru ve yanıt tarihlerinin kayıt altına alınmaması nedeniyle sürelerin ispatlanamaması.
Kapanış notu
Veri ihlallerinde hız kadar sıralama da önemlidir; yanlış sırayla açılan üç yol, tek tek doğru işletilen bir yoldan daha az sonuç verir. Olayın kendi koşullarına göre hangi yolun önce işletileceği konusunda hukuki destek almak, ilerleyen aşamada onarılamayan delil ve süre kayıplarını azaltır.