Bir veri ihlali fark edildiğinde saat işlemeye başlar. Aynı olay, birbirinden bağımsız üç süreci aynı anda tetikleyebilir: idari bildirim, ceza soruşturması ve zarar görenlerin tazminat talepleri. Bunları tek bir dilekçeyle yönetmeye çalışmak, hepsinde birden gecikmeye yol açar. Bu rehber, özellikle suç duyurusu ayağını ve dijital delilin korunmasını ele alıyor.
Olayın Hukuki Niteliğini Belirlemek
5237 sayılı TCK'nın bilişim alanındaki suçları düzenleyen 243–245. maddeleri ile kişisel verilere ilişkin hükümleri farklı fiilleri kapsar. Sisteme hukuka aykırı erişim, verilerin hukuka aykırı olarak ele geçirilmesi ve verilerin yayılması ayrı fiillerdir. Şikâyet dilekçesinde fiilin nasıl adlandırıldığından çok, ne olduğunun teknik olarak anlatılması önemlidir; nitelendirme soruşturma makamına aittir. Aynı olay 6698 sayılı KVKK bakımından ayrıca idari yaptırım süreci doğurabilir.
Dijital Delili Bozmadan Korumak
- Etkilenen sistem üzerinde onarım yapmadan önce imaj veya yedek alın.
- Sunucu ve uygulama loglarını zaman damgalı biçimde dışa aktarın.
- İhlali gösteren ekran görüntülerini URL ve tarih bilgisiyle birlikte kaydedin.
- Verinin nerede yayımlandığı tespit edilebiliyorsa, içeriğin adresini not edin.
- Kimlerin hangi yetkiyle sisteme eriştiğini gösteren yetki matrisini hazırlayın.
Delilin elde ediliş biçimi, ceza dosyasında hukuka uygunluk tartışması doğurabilir. Özellikle başkasına ait bir sisteme veya hesaba erişerek elde edilen kayıtlar, iddiayı desteklemek yerine yeni bir sorumluluk doğurabilir.
Yayılan İçeriğin Kaldırılması
Kişisel veriler internette yayımlanmışsa, ceza sürecinden bağımsız olarak 5651 sayılı Kanun kapsamındaki erişim engelleme ve içerikten çıkarma yollarına başvurulabilir. Bu talep sulh ceza hâkimliğine yöneltilir ve hızlı sonuç alınabilen bir yoldur. Ceza soruşturmasının sonuçlanmasını beklemek, zararın büyümesine yol açtığı için genellikle isabetli değildir.
Şikâyet Süresi ve Sıralama
- Şikâyete bağlı suçlarda süre, fail ve fiilin öğrenilmesinden itibaren işler; niteliği baştan tespit edin.
- Re'sen soruşturulan fiillerde bekleme değil, delilin bozulmadan iletilmesi önceliklidir.
- Veri sorumlusu iseniz, ihlal bildirimi yükümlülüğünüzü ayrı bir takvimde izleyin.
- Zarar gören iseniz, ceza dosyasındaki tespitlerin tazminat talebinizde dayanak oluşturacağını gözetin.
Kapanış
Buradaki anlatım genel bir çerçeve sunar. Olayın teknik yapısı ve etkilenen veri kategorisi hem yükümlülükleri hem de süreleri değiştirebilir; ihlal tespit edildiğinde hukuki ve teknik değerlendirmenin birlikte yürütülmesi önerilir.