Yapay zekâ ile üretilmiş sahte görüntü ve seslerde zarar, içeriğin yayında kaldığı her saatle büyür. Bu nedenle deepfake dosyalarında hukuki strateji, klasik dava mantığından farklı olarak saat ölçeğinde kurulmak zorundadır. Delil önce sabitlenir, sonra kaldırma talebi yapılır; sıralama ters çevrildiğinde içerik silinir ama ispat imkânı da birlikte kaybolur. Aşağıda 5651 sayılı Kanun, TCK'nın bilişim ve özel hayata ilişkin hükümleri ile KVKK ekseninde bir usul planı yer alıyor.
Önce Delil, Sonra Kaldırma
İçeriğin yayından kaldırılması talebinden önce yapılması gereken, içeriğin bulunduğu bağlantı adresi, yayın tarihi, hesap bilgileri ve görüntünün kendisinin değiştirilemez biçimde kayda alınmasıdır. Noter tespiti veya sulh hukuk mahkemesinden delil tespiti bu aşamada en güçlü araçlardır. Yalnızca ekran görüntüsü almak, karşı taraf içeriğin varlığını inkâr ettiğinde çoğu kez yetersiz kalır. Dosya numarası, zaman damgası ve özet değeri kaydedilen bir delil seti sonraki tüm aşamaların temelini oluşturur.
Kaldırma İçin Paralel Kanallar
- Platformun kendi bildirim mekanizması üzerinden acil şikâyet
- Sulh ceza hâkimliğinden içeriğin çıkarılması veya erişimin engellenmesi kararı
- Özel hayatın gizliliğini doğrudan ihlal eden yayınlarda öngörülen hızlandırılmış idari yol ve ardından gelen hâkim onayı
- Veri sorumlusuna KVKK kapsamında yapılan silme ve yok etme başvurusu
- Arama motoru sonuçlarından bağlantının kaldırılmasına yönelik ayrı talep
Ceza Boyutunda Doğru Nitelendirme
Deepfake içeriği tek başına düzenleyen özel bir suç tipi bulunmadığından, fiil somut görünümüne göre nitelendirilir. Görüntünün cinsel içerikli olması, kişinin ticari itibarına yönelmesi, sahte belge üretiminde kullanılması veya banka işlemlerinde kimlik doğrulamayı aşmak amacıyla oluşturulması tamamen farklı hükümleri devreye sokar. Şikâyete bağlı suçlarda öngörülen altı aylık şikâyet süresi, failin ve fiilin öğrenildiği andan işlemeye başlar; bu süre kaçırıldığında ceza yolu kapanır ancak içerik kaldırma ve tazminat yolları ayrı ayrı işlemeye devam eder.
Tekrar Yayına Karşı İzleme
- Kaldırma kararının uygulanıp uygulanmadığı belirli aralıklarla kontrol edilir.
- Aynı içeriğin ayna sitelerde ve farklı hesaplarda yeniden yayımlanması ihtimaline karşı arama kaydı tutulur.
- Yeni bağlantılar için ek talep hazırlanır; her yeni yayın bağımsız bir başvuru gerektirir.
- Maddi ve manevi tazminat talebi için zararın somutlaştığı belgeler biriktirilir.
- Fail belirlenemediğinde erişim sağlayıcı kayıtlarının istenmesi için soruşturma dosyasından talepte bulunulur.
Kapanış
Burada anlatılanlar genel bir yol haritasıdır; içeriğin türü, yayınlandığı platform ve mağdurun sıfatı izlenecek yolu değiştirir. Adım atmadan önce dosyanın hukuki değerlendirmeye tabi tutulması önerilir.