İnternet ortamındaki bir içerik nedeniyle hak ihlali yaşandığında, hukuki sürecin başarısı büyük ölçüde başvurudan önce yapılan tespite bağlıdır. İçerik kaldırıldıktan sonra ekran görüntüsünden başka delil kalmayan dosyalarda, hem erişim engeli talebi hem de sonraki ceza veya tazminat aşaması zayıflar. Bu rehber 5651 sayılı Kanun, TCK'nın bilişim suçlarına ilişkin hükümleri ve KVKK ekseninde delil zincirinin kurulmasını ele alır.
Tespit Anını Kaçırmamak
Delil zincirinin ilk halkası, içeriğin yayında olduğu anda yapılan tespittir. Yalnızca telefonla alınmış bir ekran görüntüsü, içeriğin hangi adreste ve hangi tarihte bulunduğunu tek başına kanıtlamakta zorlanır. Tespitte şunların birlikte kaydedilmesi gerekir:
- Tam adres bilgisi ve sayfanın tarih saat damgasını gösteren görüntü
- Sayfanın kaynak kodu ve varsa arşiv kaydı
- Paylaşımı yapan hesabın kimlik bilgileri ve profil görünümü
- Yorum ve etkileşimlerin de yer aldığı bütünlüklü çıktı
- Mümkünse noter veya bilirkişi eliyle yapılmış tespit
Hangi Yol: İdari Başvuru mu Hâkim Kararı mı
5651 sayılı Kanun, kişilik hakkı ihlali hâlinde doğrudan sulh ceza hâkimliğine başvurulmasına imkân tanır ve hâkimin kısa bir süre içinde karar vermesi öngörülür. Bunun yanında içerik sağlayıcı veya yer sağlayıcıya yapılacak doğrudan başvuru yolu da bulunur. İki yolun sonuçları farklıdır: içerik çıkarma ile erişimin engellenmesi aynı şey değildir ve talebin hangisine yönelik olduğu dilekçede açıkça belirtilmelidir. Talebin URL bazında mı yoksa tüm siteye yönelik mi olduğu da ayrıca gerekçelendirilir.
Ceza Boyutu ve Kişisel Veri Boyutu
Aynı olay birden fazla hukuki alana temas edebilir. Sisteme hukuka aykırı erişim, verilerin bozulması veya yayılması TCK kapsamında değerlendirilirken, kişisel verilerin hukuka aykırı işlenmesi KVKK yönünden ayrı bir başvuru konusudur. Bu nedenle tek bir dilekçeyle tüm sonuçları elde etmeye çalışmak yerine, yolların paralel yürütülmesi planlanmalıdır.
Süre ve Usul Sıralaması
- İçerik yayındayken usulüne uygun tespit yapılır ve dosya numarası verilerek arşivlenir.
- Erişim engeli talebi hazırlanır; hangi adreslere ilişkin olduğu tek tek listelenir.
- Karar sonrası uygulamanın fiilen gerçekleşip gerçekleşmediği kontrol edilir.
- Karara itiraz süresi ve karşı tarafın itiraz ihtimali takvime işlenir.
- Ceza şikâyeti için öngörülen süre ayrı bir satırda izlenir.
Zinciri Kıran Davranışlar
Cihazın formatlanması, kayıtların düzenlenerek yeniden kaydedilmesi ve orijinal dosya yerine sıkıştırılmış kopyaların saklanması, delilin güvenilirliğini tartışmalı hâle getirir. Elde edilen veriler, bütünlüğü doğrulanabilir biçimde ve değiştirilmeden muhafaza edilmelidir.
Aktarılan hususlar genel bilgilendirme niteliğindedir. İçeriğin türü ve platformun konumu izlenecek yolu değiştirebileceğinden, tespit aşamasından itibaren hukuki destek alınması sürecin sağlığı açısından önemlidir.