Yapay zekâ ile üretilmiş sahte görüntü ve seslerde zarar, içeriğin yayıldığı ilk saatlerde büyür. Bu nedenle deepfake dosyalarında usul planı, klasik bir şikayet takviminden farklı kurulur: önce delil sabitlenir, sonra içeriğin yayılması durdurulur, ardından ceza ve veri koruma yolları paralel yürütülür.
Delilin Kaybolmadan Sabitlenmesi
- İçeriğin bulunduğu bağlantı adresi, yayın tarihi ve hesap bilgileri kayıt altına alınır.
- Ekran görüntüsü değil, mümkünse içeriğin kendisi indirilerek saklanır.
- Dosyanın özet değeri alınarak sonradan değiştirilmediği gösterilebilir hâle getirilir.
- Noter aracılığıyla tespit yaptırılması, içeriğin silinmesi ihtimaline karşı güvence sağlar.
- İçeriği ilk paylaşan hesap ile yayan hesaplar ayrı ayrı listelenir.
Şikayet Süresi ve Resen Takip Ayrımı
Deepfake içerik tek bir suç tipine sıkışmaz. Fiil, TCK kapsamında özel hayatın gizliliğini ihlal, hakaret, müstehcenlik, şantaj veya nitelikli dolandırıcılık gibi farklı suçları oluşturabilir. Bu ayrım usul bakımından belirleyicidir: şikayete tabi suçlarda fiilin ve failin öğrenilmesinden itibaren işleyen şikayet süresi vardır ve bu süre geçtiğinde kovuşturma imkânı kalmaz. Resen takip edilen suçlarda ise savcılık şikayet olmasa da harekete geçer. Dilekçede tek bir nitelendirmeye kilitlenmek yerine olgular anlatılıp hukuki nitelendirmenin takdiri savcılığa bırakılabilir.
İçeriğin Kaldırılması İçin Paralel Yol
5651 sayılı Kanun, kişilik hakkı ihlal edilen kişiye içeriğin çıkarılması ve erişimin engellenmesi için hızlı bir başvuru imkânı tanır. Bu yol ceza soruşturmasından bağımsız işler ve karar çok kısa sürede verilir. Özel hayatın gizliliğine ilişkin ihlallerde ayrıca hızlandırılmış bir prosedür öngörülmüştür. Başvuruda hangi bağlantı adreslerinin engellenmesinin istendiği tek tek gösterilmelidir; genel ifadelerle yapılan talepler uygulanabilir olmaz.
Veri Koruma Boyutu
- Kişinin görüntüsü ve sesi kişisel veri niteliğindedir; işlenmesi KVKK kapsamında değerlendirilir
- İçeriği barındıran platforma yapılacak başvuru ve alınan cevap kayıt altına alınmalıdır
- Kurula şikayet yolu, ceza soruşturmasından ayrı bir süre disiplinine tabidir
- Biyometrik nitelikteki verilerin işlenmesi ayrıca ele alınmalıdır
Faili Belirlemede Zamanın Rolü
Bağlantı kayıtlarının saklama süreleri sınırlıdır. Şikayetin gecikmesi, teknik iz sürmenin sonuçsuz kalmasına yol açabilir. Bu nedenle şikayet dilekçesinde trafik kayıtlarının ve hesap bilgilerinin ilgili sağlayıcılardan istenmesi açıkça talep edilmeli, TCK 243 ve devamındaki bilişim suçları bakımından da inceleme yapılması istenmelidir.
Deepfake dosyalarında teknik delil ile hukuki süre birbirine bağlıdır. Buradaki açıklamalar genel niteliktedir; içeriğin türü ve yayılma biçimi görülmeden yapılacak yönlendirmeler eksik kalacağından, dosyaya özgü hukuki destek alınması yerinde olur.