Kişisel verilerin izinsiz yayılması durumunda mağdurun karşısına tek bir kapı değil, birbirinden bağımsız işleyen üç ayrı mekanizma çıkar. TCK 243-245, 5651 ve KVKK ekseninde yürüyen bu kanallar farklı sonuçlar üretir ve birinin başlatılması diğerinin yerine geçmez. Aşağıdaki kontrol listesi, hangi talebin nereye yönlendirileceğini karıştırmadan hareket etmek içindir.
İlk 24 saatte delil sabitleme
- Yayının bulunduğu adresi tam URL olarak, görünür tarih bilgisiyle birlikte kaydedin.
- Ekran görüntüsü yeterli sayılmayabilir; içeriğin bir bütün olarak, çevresindeki bağlamla saklanması gerekir.
- Erişim kayıtları ve bildirim e-postaları silinmeden arşivlenmelidir.
- İçeriğin yayılma hızını gösteren paylaşım ve etkileşim verileri not edilmelidir.
- Delil tespiti talebi düşünülüyorsa, içerik kaldırılmadan önce başvurulması gerekir.
Üç kanalın ayrı ayrı işlevi
- Erişimin engellenmesi ve içeriğin çıkarılması: 5651 kapsamında yürüyen, hızlı sonuç almayı amaçlayan yol. Amaç yayının durdurulmasıdır, failin cezalandırılması değil.
- Suç duyurusu: Verilerin hukuka aykırı olarak ele geçirilmesi, yayılması veya sistemlere izinsiz girilmesi TCK kapsamında değerlendirilir; başvuru Cumhuriyet başsavcılığına yapılır.
- Veri sorumlusuna ve denetim otoritesine başvuru: KVKK ekseninde önce veri sorumlusuna yazılı başvuru, ardından öngörülen usul çerçevesinde Kurula şikâyet gündeme gelir. Bu sıralamanın atlanması şikâyetin usulden değerlendirilmemesine yol açabilir.
Veri sorumlusuna başvuruda sık yapılan hatalar
Başvuru metninin talebi somut biçimde ortaya koyması gerekir: hangi verinin, hangi işleme faaliyetine konu olduğu, ne talep edildiği ve hangi sonucu doğurmasının beklendiği açıkça yazılmalıdır. Kimlik doğrulamayı sağlamayan, iletişim adresi eksik veya talebi belirsiz bırakan başvurular çoğu zaman cevapsız kalır ve sonraki aşamada bu eksiklik başvurucu aleyhine yorumlanır. Yanıt süresinin başlangıcını belgelemek için başvurunun tebliğ edilebilir bir yöntemle yapılması yerinde olur.
Kurum içi ihlal bildirimi ile mağdur başvurusu ayrımı
Veri ihlaline uğrayan bir kuruluşun yapması gereken bildirim ile, verisi sızan kişinin yapacağı başvuru farklı yükümlülüklerdir. Kuruluş tarafında ihlalin tespiti, kapsamının belirlenmesi, ilgili kişilerin bilgilendirilmesi ve teknik tedbirlerin kayda geçirilmesi beklenir. Bu iki hattın karıştırılması, mağdurun kendi başvurusunu geciktirmesine neden olur.
Yanlış kanala yönelmenin sonucu
İçeriğin hızla kaldırılması gereken bir olayda yalnızca suç duyurusuyla yetinilmesi, soruşturma sürerken yayının çoğalmasına yol açar. Tersine, yalnızca kaldırma talebiyle yetinilmesi hâlinde ise failin tespiti için gereken kayıtlar zamanla erişilemez hâle gelebilir. Kanalların paralel ve bilinçli biçimde yürütülmesi, sonucun tamamını belirler.
Yukarıdaki açıklamalar genel çerçeve sunar. İçeriğin türü, yayının bulunduğu platform ve verinin niteliği izlenecek yolu değiştirebileceğinden, somut olayda hukuki destek alınması önerilir.