Yüzü ya da sesi yapay zekâ ile taklit edilerek içerik üretilen kişinin ilk refleksi genellikle içeriği gördüğü platforma bildirim yapmaktır. Deepfake dosyalarında telafisi güç kayıplar çoğu zaman tam burada başlar: içerik kaldırılır, adli olarak incelenebilecek veri ortadan kalkar ve başvuru hukuken sonuç doğurmayan bir kanalda bekler. Aşağıdaki kontrol listesi, TCK 243-245, 5651 sayılı Kanun ve KVKK ekseninde suç duyurusunu doğru kapıya yöneltmek için düzenlenmiştir.
Aynı Olay, Birbirinden Bağımsız Dört Kapı
Deepfake tek dilekçeyle kapanan bir uyuşmazlık değildir. Şu hatlar ayrı ayrı ve çoğu zaman eş zamanlı işletilir:
- Cumhuriyet başsavcılığı: içeriğin üretilmesi ve yayılması yönünden ceza soruşturması.
- Sulh ceza hâkimliği: 5651 kapsamında içeriğin çıkarılması ve erişimin engellenmesi talebi.
- Kişisel Verileri Koruma Kurulu: görüntü ve sesin hukuka aykırı işlenmesi boyutu.
- Hukuk mahkemesi: maddi ve manevi tazminat ile ihtiyati tedbir talepleri.
Bu dört hat birbirinin yerine geçmez. Erişim engelleme kararı alınması ceza soruşturmasını başlatmaz; suç duyurusu tek başına içeriğin yayılmasını durdurmaz.
Duyuru Öncesi Delil Dondurma Adımları
- İçeriğin bulunduğu tam adres, hesap kimliği ve görüntüleme tarihini gösteren ekran kayıtları alınır.
- Video ve ses dosyası indirilir, özet değeri (hash) çıkarılır, dosya üzerinde değişiklik yapılmadan ayrı bir ortamda saklanır.
- Yayılma zinciri; paylaşan hesaplar, tarih ve saat sırasıyla listelenir.
- Platforma kaldırma talebi gönderilmişse talep ve yanıt yazışmaları dosyaya eklenir.
- Mağdurun gerçek görüntü ve ses örnekleri, karşılaştırmalı teknik inceleme ihtimaline karşı hazır tutulur.
Merci Yanlışının Somut Bedeli
Genel şikâyet kanallarına yapılan bildirimler zamanla ilgili birime yönlendirilir; ancak bu yönlendirme sırasında geçen süre, sağlayıcının trafik ve bağlantı kayıtlarını tuttuğu süreyi aşabilir. Faili işaret edecek teknik veri silindiğinde dosya, içeriğin varlığını gösteren ama kaynağını gösteremeyen bir yapıya döner. Benzer biçimde, tazminat hattı için hazırlanan dilekçenin ceza soruşturması yerine geçtiği varsayımı, hiçbir soruşturma açılmadan haftaların kaybedilmesine yol açar.
Dilekçede Ayrıştırılması Gereken Başlıklar
Suç duyurusu metninde içeriğin sentetik olduğu iddiası ile bu içerikten doğan zarar iddiası ayrı paragraflarda kurulmalıdır. Teknik inceleme talebi somutlaştırılmalı; hangi kaydın hangi sağlayıcıdan isteneceği açıkça yazılmalıdır. Erişimin engellenmesi isteniyorsa, bu talebin hâkimlikten ayrıca yürütüleceği belirtilerek dosyalar arasında çelişki oluşması önlenir.
Buradaki açıklamalar genel bilgilendirme niteliğindedir. İçeriğin yayıldığı platform, mağdurun sıfatı ve olayın zamanlaması hangi kapının önce çalınacağını değiştirebilir; kendi dosyanız bakımından hukuki değerlendirme almanız yerinde olur.