İnternette yayımlanan bir içerik nedeniyle hak ihlaline uğrayanların en büyük sorunu, içeriğin her an değişebilir olmasıdır. 5651, KVKK ve TCK'nın bilişim suçlarına ilişkin hükümleri çerçevesinde hazırlanan bu rehber, erişimin engellenmesi taleplerinde delil zincirini kurmayı ve başvuruyu doğru mercie yöneltmeyi konu alır.
İlk Saat: Delili Sabitlemek
Ekran görüntüsü tek başına zayıf bir delildir; içerik silindiğinde geriye kanıtlanabilir bir iz kalmaz. Bu nedenle başvuru hazırlanmadan önce içeriğin bağlantı adresi, yayın tarihi ve görünür hâli tespit edilebilir bir yöntemle kayda geçirilmelidir. Noter aracılığıyla yapılan tespit, tarih ve içerik bütünlüğünü birlikte belgelediği için uygulamada en güçlü seçenektir. Kaynak koddaki tarih bilgisi, arşiv kayıtları ve içeriğe yönlendiren paylaşımlar da aynı dosyada saklanmalıdır.
Hangi Yol, Hangi Merci?
- Kişilik hakkı ihlali iddiasıyla erişimin engellenmesi veya içeriğin çıkarılması talebi 5651 kapsamında sulh ceza hâkimliğine yapılır; hâkimlik talebi kısa süre içinde karara bağlar.
- Arama sonuçlarından çıkarma talepleri, içeriğin kaynağına yönelik talepten ayrı olarak değerlendirilir.
- Kişisel verilerin hukuka aykırı işlenmesi söz konusuysa KVKK yolu işletilir; önce veri sorumlusuna başvurulur, sonuç alınamazsa Kurula şikâyet edilir.
- Sisteme girme, verileri engelleme veya bozma gibi fiiller TCK'nın 243 ve devamı maddelerinde suç olarak düzenlenmiştir; bu iddia Cumhuriyet başsavcılığına yapılacak şikâyetin konusudur.
- Maddi ve manevi zararın giderimi ise ayrı bir hukuk davasının konusudur; erişim engeli kararı tazminat talebinin yerine geçmez.
Zincirin Halkalarını Tamamlamak
- İçeriğin yayınlandığı platform, içerik sağlayıcı ve yer sağlayıcı ayrı ayrı belirlenir.
- Tespit belgesi düzenlenir ve başvuru dilekçesine bağlantı adresleri tek tek yazılır; toplu ifadeler kararın uygulanmasını güçleştirir.
- Talebin yalnızca ilgili bağlantıya mı yoksa tüm siteye mi yönelik olduğu açıkça belirtilir.
- Aynı içerik başka adreslerde yeniden yayımlanırsa izlenecek yol baştan planlanır.
- Karara karşı itiraz yolunun hangi mercie açık olduğu ve süresi not edilir.
Ceza ve Hukuk Yollarının Birlikte Yürütülmesi
Erişim engeli kararı içeriğin görünürlüğünü sona erdirir; ancak failin sorumluluğu ayrı bir süreçte belirlenir. Şikâyete bağlı suçlarda fail ve fiilin öğrenilmesinden itibaren işleyen süre kaçırıldığında ceza yolu kapanır, buna karşılık erişim engeli talebi hâlâ mümkün olabilir. Bu iki takvimin ayrı ayrı tutulması gerekir. Soruşturma dosyasında elde edilen trafik kayıtları ise sonraki hukuk davasında delil olarak kullanılabileceğinden, dosya arasındaki bağ baştan kurulmalıdır.
Aktarılan bilgiler genel niteliktedir; içeriğin türü, yayıncının yerleşim yeri ve ihlalin biçimi izlenecek yolu değiştirebilir. Yayının devam ettiği durumlarda gecikmenin telafisi güç olduğundan, tespit yaptırdıktan sonra vakit kaybetmeden hukuki destek alınması önerilir.