Yapay zekâ ile üretilmiş sahte görüntü ve ses kayıtları, yayıldıktan sonra geri alınması güç bir zarar doğurur. Bu tür dosyalarda başarı, hukuki nitelendirmeden önce içeriğin ve iz kaydının korunmasına bağlıdır. Aşağıdaki plan, Türk Ceza Kanunu, 5651 sayılı Kanun ve kişisel verilere ilişkin mevzuat çerçevesinde ilk günlerde atılacak adımları sıralar.
Önce Delil, Sonra Dilekçe
Sahte içerik yayından kaldırıldığında ya da hesap silindiğinde geriye çoğu zaman hiçbir şey kalmaz. Bu nedenle ilk iş, içeriğin bulunduğu tam adresin, yayın tarihinin, hesap bilgilerinin ve etkileşim sayılarının kayıt altına alınmasıdır. Ekran görüntüsü tek başına zayıftır; içeriğin dosya olarak indirilmesi, özet değerinin çıkarılması ve mümkünse noter tespiti ya da elektronik zaman damgası ile sabitlenmesi ispat gücünü artırır.
Fiilin Hukuki Nitelendirilmesi
Deepfake içerik tek bir suç tipine oturmaz. İçeriğin niteliğine göre hakaret, özel hayatın gizliliğini ihlal, kişisel verilerin hukuka aykırı olarak yayılması, müstehcenlik veya dolandırıcılık gündeme gelebilir. Nitelendirme önemlidir çünkü bazı suçlar şikâyete bağlıdır ve şikâyet için kanunda öngörülen süre, failin ve fiilin öğrenilmesinden itibaren işlemeye başlar. Resen soruşturulan suçlarda ise bu sınırlama bulunmaz.
Erişimin Engellenmesi Hattı
Ceza soruşturmasıyla paralel yürütülebilecek ikinci hat, içeriğe erişimin engellenmesi ve içerikten çıkarılmasıdır. 5651 sayılı Kanun, kişilik hakkı ihlal edilenler ile özel hayatın gizliliğinin ihlal edildiğini ileri sürenler için ayrı başvuru yolları öngörür ve bu yollar hızlı sonuç almaya elverişlidir. Başvurunun kapsamı belirlenirken içeriğin tekrar yüklendiği kopya adreslerin de listelenmesi gerekir.
İlk 72 Saat Kontrol Listesi
- İçerik ve yorumlar dosya olarak indirilir, adres ve tarih bilgileriyle birlikte arşivlenir.
- Yayının yapıldığı platformun kendi bildirim mekanizması kullanılır ve bildirim kaydı saklanır.
- Kişilik hakkı ihlali kapsamında erişim engeli başvurusu hazırlanır.
- Suç duyurusu dilekçesinde içerik adresleri, tespit tutanakları ve talep edilen araştırmalar açıkça yazılır.
- Trafik kayıtlarının saklama süresi dolmadan ilgili kayıtların istenmesi talep edilir.
Maddi Zarar Doğduysa
- Sahte ses veya görüntüyle para transferi sağlanmışsa, bankaya derhal bildirim yapılarak iade süreci başlatılmalıdır.
- Ticari itibar zedelenmişse zararın somut kalemleri belge ile ortaya konmalıdır.
- Manevi tazminat talebi, ihlalin yaygınlığı ve süresiyle ilişkilendirilerek kurulmalıdır.
- Veri sorumlusu sıfatı taşıyan bir yapı içeriği yaymışsa, veri koruma mevzuatı kapsamında ayrı başvuru değerlendirilebilir.
Bu metin genel bilgi amaçlıdır ve her olayın platformu, yayılma hızı ve içerik türü farklıdır. İçerikle karşılaştığınız gün delil tespitini yapıp bir hukukçuya danışmanız, hem ceza hem kaldırma hattında elinizi güçlendirir.