Yapay zekâ ile üretilmiş sahte görüntü ve seslerde zarar, içeriğin yayıldığı ilk saatlerde büyür; hukuki karşılık ise çoğunlukla günler sonra aranır. Bu aradaki gecikme, hem içeriğin çoğalmasına hem de delilin kaybolmasına yol açar. Bu rehber, TCK, 5651 ve KVKK ekseninde deepfake içeriklere karşı izlenecek adımları ve tazminat talebinin delil altyapısını ele alır.
İlk Saatler: Kanıtı Sabitlemek
İçerik silinmeden veya hesap kapatılmadan önce kaydedilmesi gereken veriler şunlardır: içeriğin tam adresi, yayımlandığı hesap bilgileri, yayın tarihi ve saati, etkileşim sayıları ve varsa yorumlardaki yayılma zinciri. Yalnızca ekran görüntüsü almak çoğu zaman yeterli görülmez; içeriğin bulunduğu sayfanın adresle birlikte tespiti, mümkünse noter aracılığıyla veya sistem üzerinden zaman bilgisiyle birlikte kayıt altına alınması daha güçlü bir dayanak oluşturur. Orijinal dosyanın indirilebildiği hâllerde, dosya üst verilerinin bozulmaması için ham kopya ayrıca saklanmalıdır.
Erişimin Engellenmesi Başvurusu
Kişilik hakkı ihlal edilen kişinin, içeriğe erişimin engellenmesi için sulh ceza hâkimliğine başvurma imkânı 5651 sayılı Kanunda düzenlenmiştir; başvurunun kısa sürede karara bağlanması öngörülmüştür. Başvuru dilekçesinde her bir içerik adresinin tek tek gösterilmesi gerekir; genel ifadelerle yapılan talepler uygulanabilir bir karar üretmez. İçerik yeniden yayımlandığında aynı karara dayanılarak yeni adreslerin eklenmesi yolunun da baştan planlanması yerinde olur.
Ceza Şikâyetinin Nitelendirilmesi
Türk hukukunda deepfake üretimi için ayrı bir suç tipi bulunmamakla birlikte, somut olayın niteliğine göre birden çok hüküm gündeme gelebilir: kişilerin onur ve saygınlığına yönelen fiiller, özel hayatın gizliliğinin ihlali, kişisel verilerin hukuka aykırı biçimde yayılması, müstehcenlik ve içeriğin bir menfaat sağlamak için kullanıldığı hâllerde dolandırıcılık. Şikâyet dilekçesinde fiilin teknik olarak nasıl üretildiği anlaşılır biçimde anlatılmalı, uzman incelemesi talebi açıkça yazılmalıdır.
Maddi ve Manevi Tazminat Talebi
Kişilik hakkına saldırıdan doğan tazminat talebi, ceza sürecinden bağımsız olarak ileri sürülebilir. Manevi tazminatta saldırının ağırlığı, yayılma genişliği ve mağdurun sosyal çevresindeki etkisi tartışılır; maddi tazminatta ise gelir kaybı, itibar zedelenmesinden doğan somut kayıplar ve içeriğin kaldırılması için yapılan giderler belgelendirilmelidir. Ticari faaliyet etkilenmişse, iptal edilen sözleşmeler ve müşteri kaybına ilişkin yazışmalar dosyaya kazandırılmalıdır.
Faili Belirlemede Delil Eksikliği
- Hesabın anonim olması hâlinde platformdan bağlantı kayıtlarının istenmesi gerekir; bu talep gecikirse kayıt saklama süresi dolabilir.
- İçeriğin yurt dışı merkezli bir platformda bulunması, talebin yöntemini ve süresini değiştirir.
- İçeriği paylaşan ile üreten kişi farklıysa, sorumluluk dereceleri ayrı ayrı değerlendirilir.
Bu içerik genel bilgilendirme niteliğindedir. İçeriğin türü, yayıldığı mecra ve zaman aralığı izlenecek yolu belirgin biçimde değiştirir; olayınıza özgü adımlar için gecikmeden hukuki destek alınması önerilir.