Bir hesabın ele geçirilmesi, sistem kayıtlarının sızdırılması veya verilerin izinsiz aktarılması durumunda kaybedilen ilk şey çoğu zaman delildir. Dijital iz kısa sürede silinir veya değişir. Bu nedenle TCK 243-245 kapsamındaki bilişim suçlarına ilişkin bir suç duyurusunda, doğru mercie başvurmak kadar delilin başvurudan önce korunmuş olması da belirleyicidir.
Şikâyet Mercii ve Yer Yönünden Yetki
Suç duyurusu cumhuriyet başsavcılığına yapılır. Bilişim suçlarında suçun işlendiği yerin tespiti güç olabildiğinden, mağdurun bulunduğu yer savcılığına yapılan başvuru üzerine dosya yetkili yer savcılığına gönderilebilir. Bu, başvurunun geçersiz olduğu anlamına gelmez; ancak dilekçede olayın nerede ve nasıl gerçekleştiğine ilişkin bilinen tüm ayrıntıların yazılması, dosyanın gereksiz yere el değiştirmesini önler. Bazı bilişim suçlarının soruşturulması şikâyete bağlıdır; şikâyete bağlı hallerde fiilin ve failin öğrenilmesinden itibaren yasal süre işlediğinden bekleme lüksü yoktur.
Ceza Yolu ile İdari Yolun Birlikte Yürümesi
Aynı olay birden çok süreci tetikleyebilir. Kişisel verilerin hukuka aykırı işlenmesi veya sızdırılması KVKK kapsamında ayrı bir idari süreç doğurur ve veri sorumlusunun ihlali ilgili kişilere ve Kurula bildirme yükümlülüğü gündeme gelir. İçeriğin internette yayılmış olması halinde ise 5651 sayılı Kanun çerçevesinde erişimin engellenmesi ve içeriğin çıkarılması talebi sulh ceza hâkimliğine yöneltilir. Bu üç yol farklı mercilere ve farklı takvimlere sahiptir; birinin sonucu beklenerek diğerinin geciktirilmesi hak kaybına yol açabilir.
Delil Eksikliğinin Dosyayı Kilitlediği Noktalar
- Ekran görüntülerinin tarih, saat ve adres bilgisi görünmeyecek şekilde alınması
- Log kayıtlarının saklama süresi dolmadan ilgili kuruluştan istenmemesi
- Cihaz üzerinde inceleme yapılmadan işletim sisteminin yeniden kurulması
- Sahte hesap veya sahte site adresinin arşivlenmeden şikâyet edilerek kapattırılması
- Para transferi varsa dekont ve alıcı hesap bilgilerinin dosyaya konulmaması
İlk Yirmi Dört Saatte Yapılması Gerekenler
- Etkilenen hesap ve sistemlerin erişim bilgileri değiştirilir, oturumlar sonlandırılır.
- Silinme riski olan kayıtlar için yedek alınır ve değişiklik yapılmadan saklanır.
- Olay akışı saat bazında yazılı bir tutanağa dönüştürülür.
- Suç duyurusu dilekçesinde talep edilen araştırmalar tek tek yazılır.
- Kurum bünyesinde olay yaşandıysa iç inceleme raporu ayrıca hazırlanır.
Dilekçede Talebi Somutlaştırmak
Soruşturmanın etkinliği, dilekçedeki taleplerin ne kadar somut olduğuna bağlıdır. Hangi kuruluştan hangi tarih aralığına ait kaydın istendiği, hangi hesap numarası veya kullanıcı adının araştırılmasının talep edildiği açıkça belirtilmelidir. Genel ifadelerle yazılmış bir duyuru, kayıtların saklama süresi dolduktan sonra sonuçsuz kalabilir.
Bu metin genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Dijital delilin niteliği ve saklama süreleri olaydan olaya değiştiğinden, ihlal fark edilir edilmez teknik ve hukuki destek birlikte alınmalıdır.