Yapay zekâ ile üretilen sahte görüntü ve seslerin yayılması, kişilik hakkına yönelik saldırıların en hızlı büyüyen biçimidir. Deepfake içeriğe karşı yürütülecek süreç, 5651 sayılı Kanun kapsamındaki kaldırma ve erişim engeli yolu ile TCK ve KVKK kapsamındaki ayrı hatların birlikte kurgulanmasını gerektirir. En sık yapılan hata, tüm taleplerin tek bir mercie yığılmasıdır.
Üç Ayrı Hat, Üç Ayrı Merci
Birinci hat, içeriğin görünürlüğünü durdurmaya yöneliktir ve sulh ceza hâkimliğinden kişilik hakkı ihlali nedeniyle içeriğin çıkarılması veya erişimin engellenmesi istenir. İkinci hat cezaidir; sahte içeriğin niteliğine göre Cumhuriyet başsavcılığına suç duyurusunda bulunulur. Üçüncü hat veri korumasına ilişkindir; görüntü ve ses kişisel veri niteliğinde olduğundan veri sorumlusuna başvuru ve ardından Kurula şikâyet yolu işletilebilir. Bu hatlar birbirinin alternatifi değil, tamamlayıcısıdır ve süreleri ayrı işler.
Zamanla Yarışan Delil Tespiti
Deepfake dosyalarında en kritik sorun, içeriğin talep sonuçlanmadan önce silinmesi veya adresinin değiştirilmesidir. İçerik kaybolduğunda hem kaldırma talebi konusuz kalır hem de ceza soruşturmasında isnat dayanaksız hale gelir. Bu nedenle ilk saatlerde şu adımlar atılmalıdır:
- İçeriğin tam adresi, hesap adı ve yayın tarihi kayıt altına alınır
- Ekran görüntüsü yerine, sayfanın bütününü ve zamanı gösteren noter veya adli tespit tercih edilir
- Dosyanın kendisi indirilerek özet değeri hesaplanır ve değişmediği gösterilebilir hale getirilir
- Yayılma zinciri, yani içeriği paylaşan ikincil hesaplar ayrıca listelenir
- Mağdurun gerçek görüntü ve ses örnekleri karşılaştırma için ayrı klasörde saklanır
Sahteliğin Teknik Olarak Ortaya Konulması
Sahte içeriğin üretilmiş olduğu iddiası, tek başına beyan düzeyinde kaldığında ikna edici olmaz. Görüntüdeki tutarsızlıklar, ses spektrumu ve üretim izlerine ilişkin teknik inceleme talebi baştan dile getirilmelidir. Ayrıca içeriğin çekildiği iddia edilen zaman diliminde mağdurun başka yerde bulunduğunu gösteren kayıtlar, teknik raporu destekleyen bağımsız bir delil katmanı oluşturur.
Kararın Uygulanmasını Takip Etmek
Kaldırma veya erişim engeli kararı alınması sürecin sonu değildir. Kararın kapsamı yalnızca bildirilen adreslerle sınırlıdır; aynı içerik başka adreslerde yeniden yayımlandığında ek talep gerekir. Bu nedenle karar sonrasında düzenli tarama yapılması ve yeni adreslerin aynı dosyaya eklenmesi planlanmalıdır.
Burada anlatılanlar genel bir çerçevedir. İçeriğin türü, yayımlandığı platform ve mağdurun sıfatı sürecin akışını değiştirebileceğinden, ilk müdahale öncesinde bir hukukçuyla iletişime geçmeniz önerilir.