Yapay zekâ ile üretilmiş sahte görüntü ve ses kayıtlarında zarar hızla büyür; bu nedenle hukuki refleksin de hızlı olması gerekir. 5651 sayılı Kanun erişimin engellenmesi ve içeriğin çıkarılması yolunu, TCK 243-245 bilişim sistemlerine yönelik suçları, KVKK ise kişisel verinin hukuka aykırı işlenmesi boyutunu düzenler. Aynı olay bu üç ayrı yolda eş zamanlı yürütülebilir.
İlk Saat: Delil Tespiti
İçerik kaldırıldığında delil de kaybolur. Bu nedenle başvurudan önce içeriğin bulunduğu tam adres, yayın tarihi, hesap bilgileri ve etkileşim sayıları kayıt altına alınmalıdır. Ekran görüntüsünün tek başına ispat gücü zayıf olduğundan, tarih ve saat bilgisini içeren video kaydı, dosyanın özet değerini içeren yedek veya noter aracılığıyla yapılan tespit tercih edilmelidir. Sahte içerik iddiasında teknik inceleme gündeme geleceği için, orijinal dosyanın indirilip değiştirilmeden saklanması ayrıca önemlidir.
Üç Ayrı Başvuru Kanalı
- Platforma doğrudan bildirim: içerik sağlayıcıya veya yer sağlayıcıya yapılan uyarı; sonucu ve yanıt süresi kayıt altına alınmalıdır.
- Sulh ceza hâkimliği: kişilik hakkı ihlal edilen kişi, içeriğin çıkarılması veya erişimin engellenmesi için yerleşim yerindeki sulh ceza hâkimliğine başvurabilir; talep kısa sürede karara bağlanır.
- Cumhuriyet başsavcılığı: içeriğin niteliğine göre hakaret, şantaj, iftira veya özel hayatın gizliliğini ihlal gibi suçlar bakımından şikâyet yolu.
Yetki Sorusu Neden Kritik?
Erişim engelleme taleplerinde başvurucunun yerleşim yeri esas alınırken, ceza soruşturmasında suçun işlendiği yer belirleyicidir. Failin yurt dışında olması veya kimliğinin bilinmemesi soruşturmayı sonlandırmaz; içeriğe yönelik tedbir yolu ayrıca işletilebilir. Kişisel veri boyutunda ise veri sorumlusuna başvuru ve ardından Kurula şikâyet zinciri izlenir. Bu kanalların birbirinin alternatifi değil, tamamlayıcısı olduğu unutulmamalıdır.
Delil Eksikliğinin Doğurduğu Sonuç
- Adres kaydı eksik verilen taleplerde karar uygulanamaz; bağlantı tek tek belirtilmelidir.
- İçeriğin yayıldığı kopya hesaplar listelenmezse, engelleme kararı kısa sürede etkisiz kalır.
- Zarara ilişkin somut veri sunulmadığında tazminat talebi soyut kalır.
- Trafik bilgisi taleplerinde saklama sürelerinin sınırlı olduğu gözetilerek erken başvuru yapılmalıdır.
Yukarıdakiler genel bilgilendirmedir. İçeriğin türü ve yayıldığı mecra izlenecek yolu değiştirdiğinden, ilk başvuruyu yapmadan önce bir hukukçudan görüş alınması önerilir.