İnternette yayımlanan bir içerik hem kişilik hakkını ihlal ediyor hem de bir suç oluşturuyorsa, izlenecek iki ayrı yol vardır: 5651 sayılı Kanun kapsamında erişimin engellenmesi ve TCK hükümlerine dayalı suç duyurusu. Bu iki yolun ortak zayıf noktası, içeriğin kısa sürede silinmesi ya da değiştirilmesi nedeniyle ortaya çıkan delil boşluğudur.
İlk Saatlerde Kaybolan Deliller
Şikâyete konu paylaşım, engelleme kararı çıkmadan önce silinebilir. Bu nedenle içerik henüz erişilebilirken tespiti yapılmalıdır. Ekran görüntüsü tek başına zayıf bir kanıttır; görüntünün tarih, saat, tam adres bilgisi ve sayfanın kaynak kodu ile birlikte alınması, sonradan yapılan itirazlara karşı dosyayı güçlendirir. Noter aracılığıyla yapılan tespit ise içeriğin belirli bir anda yayımda olduğunu ortaya koyar.
İki Yolun Birbirinden Ayrılan Noktaları
Erişim engeli talebi, kişilik hakkı ihlali iddiasıyla sulh ceza hâkimliğine yöneltilir ve amacı içeriğin görünürlüğünü sonlandırmaktır. Suç duyurusu ise Cumhuriyet başsavcılığına yapılır; hakaret, tehdit, şantaj, verilerin hukuka aykırı ele geçirilmesi veya bilişim sistemine girme gibi fiiller yönünden ceza sorumluluğunu araştırır. Bir yolda alınan sonuç diğerini kendiliğinden getirmez; talepler birbirinden bağımsız kurulmalıdır.
Tespit Dosyasının Kurulma Sırası
- İçeriğin tam bağlantı adresi, yayın tarihi ve varsa hesap bilgisi kaydedilir.
- Sayfanın görüntüsü, kaynak kodu ve varsa yorum akışı bütün olarak arşivlenir.
- İçeriğin yayılma alanı belirlenir: aynı metnin farklı platformlardaki kopyaları listelenir.
- Uğranılan zarara ilişkin veriler ayrıca toplanır; iş kaybı, itibar zedelenmesi veya tehdit içeren mesajlar ayrı başlık altında dosyalanır.
- Talep dilekçesi, tespit edilen her bağlantı için ayrı ayrı düzenlenir.
Uygulamada Sık Yapılan Hatalar
- Yalnızca ana sayfa adresinin bildirilmesi, oysa engelleme talebinin içeriğe özgü olması gerekir
- Kopyaların taranmaması nedeniyle içeriğin başka adreslerde yayında kalması
- Gizli yolla elde edilen kayıtların dosyaya konulması ve hukuka aykırı delil tartışmasına yol açması
- Failin kimliğine ilişkin varsayımların, kayıt bilgileri olmadan dilekçede kesin biçimde ileri sürülmesi
Kısa Not
Dijital uyuşmazlıklarda sonucu belirleyen şey, çoğunlukla ilk gün toplanan verinin niteliğidir. Yukarıdaki çerçeve genel bilgilendirme amacı taşır; içeriğin türü ve platformun konumu izlenecek yolu değiştirebileceğinden, süreç başlamadan hukuki görüş alınması yerinde olur.