Oltalama yoluyla hesabı boşaltılan kişilerin karşılaştığı temel güçlük, olayın kendisini ispatlamak değil, zararın kimden isteneceğini gösterecek kaydı zamanında elde etmektir. TCK'nın 243-245. maddelerinde düzenlenen bilişim suçları ceza yolunu açarken, tazminat talebi ayrı bir hukuki zeminde yürür. 5651 sayılı Kanun kapsamındaki içerik ve erişim kayıtları ile KVKK çerçevesindeki veri güvenliği yükümlülükleri, bu zeminin iki önemli dayanağıdır.
Zararın Muhatabı Kim
Phishing dosyalarında karşımıza genellikle üç halka çıkar: sahte siteyi kuran fail, ödemenin geçtiği kuruluş ve verinin sızdığı iddia edilen platform. Talebin hangisine yöneltileceği, elde edilen kayıtlara göre şekillenir. Failin tespit edilememesi, diğer halkalara ilişkin sorumluluk tartışmasını kendiliğinden sona erdirmez.
İlk Saatlerde Toplanacak İzler
- Gelen mesaj veya e-posta, başlık bilgileriyle birlikte silinmeden saklanır.
- Sahte sayfanın adresi ve görüntüsü tarih bilgisiyle kaydedilir.
- Hesap hareketleri, işlem saatleri ve alıcı bilgileriyle birlikte temin edilir.
- Kuruluşa yapılan bildirimin saati ve içeriği yazılı biçimde belgelenir.
- Cihazda kalan bildirim ve doğrulama mesajları silinmeden yedeklenir.
Sorumluluk Tartışmasında Zayıf Halkalar
- Bildirimin ne zaman yapıldığının belgelenememesi
- Doğrulama kodunun paylaşılıp paylaşılmadığının belirsiz kalması
- Cihazda zararlı yazılım bulunup bulunmadığının incelenmemesi
- Sızıntı iddiasının somut bir veri kaynağına bağlanmaması
- Zararın tutarının hesap dökümüyle net gösterilmemesi
Delilin Hukuka Uygun Elde Edilmesi
Dijital delilde, içerik kadar elde ediliş biçimi de tartışılır. Başkasına ait bir cihaz ya da hesaptan alınan kayıtlar, dosyaya katkı sağlamak yerine ayrı bir hukuki sorun doğurabilir. Kendi cihazınızdan alınan kayıtların bütünlüğünü koruyacak biçimde yedeklenmesi ve orijinal kaydın değiştirilmemesi esastır.
Ceza ve Hukuk Yolunun Birlikte Yürütülmesi
Soruşturma dosyasında toplanan kayıtlar, tazminat talebi bakımından da değer taşır. Bu nedenle iki süreç birbirinden kopuk yürütülmemeli; soruşturmada elde edilen tespitlerin hukuk dosyasına aktarılması planlanmalıdır. Şikayet ve zamanaşımı takvimleri ayrı ayrı izlenmelidir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; olayın gerçekleşme biçimi ve tarafların yükümlülükleri dosyadan dosyaya değişir. Somut olayınız için hukuki değerlendirme almanız önerilir.