Yapay zekâ ile üretilmiş sahte görüntü ve ses kayıtlarında en büyük risk, içeriğin uçucu olmasıdır. Platform içeriği kaldırdığında mağdur rahatlar; ancak aynı anda elindeki tek delil de ortadan kalkmış olabilir. Bu nedenle kaldırma başvurusu ile delil sabitleme aynı anda yürütülmelidir. Aşağıdaki çerçeve; TCK'nın bilişim sistemlerine ilişkin 243-245 maddeleri, 5651 sayılı Kanun ve KVKK ekseninde adım sırasına odaklanır.
Önce Sabitle, Sonra Kaldır
İçeriğin bulunduğu adres, yayın tarihi, hesap adı ve etkileşim verileri; kaldırma talebinden önce kayıt altına alınmalıdır. Ekran görüntüsü tek başına zayıf kalabileceğinden, silinme ihtimali yüksek içeriklerde noter aracılığıyla tespit yaptırmak tercih edilmelidir. Video içeriklerde dosyanın kendisinin indirilmesi, teknik incelemenin yapılabilmesi bakımından önemlidir; yalnızca bağlantı adresi saklandığında, içerik kalktıktan sonra inceleme imkânı da kaybolur.
Kayda Geçirilmesi Gerekenler
- İçeriğin tam adresi ve varsa yayın kimliği
- Paylaşan hesabın adı, profil bilgileri ve önceki paylaşımları
- İçeriğin ilk görüldüğü tarih ve saat
- Yeniden paylaşan diğer hesapların listesi
- Varsa özel mesaj yoluyla gelen tehdit veya talep yazışmaları
İki Yolu Aynı Anda Yürütmek
Platforma yapılan bildirim, idari ve yargısal yolların yerini tutmaz. Kişilik hakkı ihlali nedeniyle erişimin engellenmesi talebi ile suç duyurusu farklı mercilere yöneltilir ve farklı sonuçlar doğurur. Kişisel veri boyutu bulunan içeriklerde ise veri sorumlusuna yapılacak başvuru ayrı bir yol olarak değerlendirilebilir. Bu yolların hangisinin öncelikli olduğuna, içeriğin yayılma hızı ve doğurduğu zarara göre karar verilir.
Teknik İnceleme İçin Neyin Saklanacağı
Sahtelik iddiasının incelenebilmesi için dosyanın özgün hâli önem taşır. Mesajlaşma uygulamaları üzerinden aktarılan içerikler sıkıştırıldığından, mümkün olduğunda kaynağından indirilmiş dosya saklanmalıdır. İçeriğin ele geçirilmiş bir hesap üzerinden yayıldığı düşünülüyorsa, o hesaba ait oturum ve giriş kayıtları da talep edilmelidir.
Başvuru Öncesi Kısa Kontrol
- Mağdurun kimliğini ve içerikteki kişinin kendisi olduğunu gösteren bağlantı kuruldu mu?
- Talep metninde, kaldırılması istenen içerikler tek tek adresleriyle sıralandı mı?
- İçeriğin çoğaltıldığı diğer platformlar için ayrı başvuru planlandı mı?
- Delil dosyaları, değiştirilmediğini gösterecek biçimde ayrı bir ortamda yedeklendi mi?
Bu alanda hız, sonucun kendisi kadar önemlidir. Buradaki genel açıklama bilgilendirme amaçlı olup, içeriğin niteliğine göre izlenecek yolun somut olarak belirlenmesi gerekir.