Yapay zekâ ile üretilmiş sahte görüntü ve seslerde mağdurun karşılaştığı ilk sorun hukuki nitelendirme değil, içeriğin kaybolmasıdır. İkinci sorun ise talebin dağıtılması gereken makamların birbirine karıştırılmasıdır. Bu rehber, delilin korunması ile doğru merci eşleşmesini birlikte ele alır.
İlk 24 saat: delili sabitleyin
- İçeriğin bulunduğu adres tam URL olarak, kısaltılmamış biçimde kaydedilir.
- Ekran görüntüsü tek başına yetersizdir; sayfanın tarih ve saat bilgisiyle birlikte tespiti sağlanır.
- Mümkünse orijinal medya dosyası indirilerek özet (hash) değeri hesaplanır ve ayrıca not edilir.
- Dosyanın üstveri bilgileri değiştirilmeden ayrı bir taşıyıcıda saklanır.
- Paylaşan hesabın profil bilgisi, paylaşım zamanı ve etkileşim sayıları belgelenir.
Talepler farklı makamlara dağılır
- Erişimin engellenmesi ve içeriğin çıkarılması: kişilik haklarının ihlali gerekçesiyle sulh ceza hâkimliğine yöneltilir; internet mevzuatı bu yol için hızlandırılmış bir usul öngörür.
- Suç duyurusu: müstehcen içerik üretimi, şantaj, hakaret veya özel hayatın gizliliğini ihlal iddiaları Cumhuriyet başsavcılığına bildirilir.
- Kişisel veri boyutu: yüz ve ses verisinin hukuka aykırı işlenmesi iddiası, ayrı bir başvuru yolunu ilgilendirir.
- Maddi ve manevi tazminat: genel hukuk mahkemelerinde ayrı bir dava konusudur ve erişim engeli kararı bu talebin yerine geçmez.
Zincirin kopma noktaları
Delilin ispat gücü, elde edildiği andan sunulduğu ana kadar değiştirilmediğinin gösterilebilmesine bağlıdır. Dosyanın farklı cihazlar arasında sıkıştırılarak taşınması, sosyal medya uygulamasının yeniden kodlaması ya da yeniden adlandırma işlemleri üstveriyi silebilir. Bu nedenle inceleme her zaman kopya üzerinde yapılmalı, orijinal dokunulmadan bırakılmalıdır.
Sahtelik iddiasının teknik karşılığı
Deepfake dosyalarda tartışma çoğu zaman içeriğin kime ait olduğu değil, üretim izlerinin bulunup bulunmadığı üzerinde yoğunlaşır. Yüz sınırlarındaki tutarsızlıklar, ses ile dudak hareketi uyumsuzluğu, kare geçişlerindeki bozulmalar ve üretim modeline ait artefaktlar bilirkişi incelemesinin konusudur. Bu nedenle talep dilekçesinde yalnızca sahtelik iddia edilmemeli, incelenmesi istenen teknik hususlar sorulacak sorular hâlinde sıralanmalıdır.
Bu metin genel bilgilendirme amaçlıdır. İçeriğin yayıldığı platform, mağdurun sıfatı ve içeriğin niteliği izlenecek sırayı değiştirebilir; gecikme delil kaybına yol açtığından hızlıca hukuki destek alınması önerilir.