Yapay zekâ ile üretilmiş sahte görüntü ve ses kayıtları, mağdur açısından aynı anda birden fazla hukuki süreç doğurur. Bu süreçler farklı mercilerde yürür ve biri diğerinin yerine geçmez. TCK 243-245 hükümleri, 5651 sayılı Kanun ve KVKK çerçevesinde hazırlanan bu rehber, tazminat talebinin nasıl hazırlanacağını ve hangi başvurunun nereye yapılacağını ele alıyor.
İlk Saatlerde Yapılması Gereken: Delili Sabitlemek
Deepfake içeriklerin en belirgin özelliği hızla yayılması ve kaynağın silinmesidir. Bu nedenle ilk adım, içeriğin bulunduğu bağlantı adresi, yayın tarihi, hesap bilgisi ve etkileşim sayısı ile birlikte kayıt altına alınmasıdır. Ekran görüntüsü tek başına zayıf kalabileceğinden, mümkün olduğunda noter aracılığıyla tespit yaptırılması veya içeriğin ham dosya hâlinde saklanması tercih edilmelidir. Dosyanın üstverisi, üretim aracına ilişkin izler taşıyabildiğinden ham kayıt önemlidir.
Üç Ayrı Kapı, Üç Ayrı Amaç
- İçeriğin yayından kaldırılması: 5651 sayılı Kanun kapsamında içeriğin çıkarılması ve erişimin engellenmesi talebi sulh ceza hâkimliğine yöneltilir. Amaç zararın büyümesini durdurmaktır.
- Cezai sorumluluk: İçeriğin niteliğine göre hakaret, özel hayatın gizliliğini ihlal, kişisel verilerin hukuka aykırı olarak yayılması veya bilişim sistemine yönelik suçlar gündeme gelebilir. Bu yönüyle başvuru Cumhuriyet başsavcılığına yapılır. Şikâyete bağlı suçlarda süre kaçırılmamalıdır.
- Tazminat: Maddi ve manevi tazminat talebi bir hukuk davasıdır ve genel mahkemede görülür. Savcılığa verilen şikâyet dilekçesi, tazminat talebi yerine geçmez.
En sık görülen hata, üç kapının tek dilekçeyle karıştırılmasıdır. Tazminat talebinin şikâyet dilekçesine yazılması ya da erişim engelleme talebinin savcılıktan beklenmesi, hem içeriğin çevrimiçi kalmasına hem de sürelerin işlemesine yol açar.
Tazminat Talebini Ölçülebilir Kurmak
- İçeriğin yayılma alanı: görüntülenme, paylaşım ve haberleştirilme verileri.
- Mesleki ve ticari etki: iptal edilen sözleşmeler, gelir kaybı, iş ilişkisinde meydana gelen değişiklikler.
- Kişilik hakkına etkinin ağırlığı: içeriğin niteliği, mağdurun tanınırlığı ve mağduriyetin süresi.
- Giderler: bilirkişi ve teknik inceleme masrafları, noter tespit ücretleri.
Veri Koruma Boyutu
Görüntü ve ses kaydı kişisel veri niteliği taşıdığından, içeriği işleyen veya yayan platform bakımından KVKK kapsamında ayrı bir sorumluluk gündeme gelebilir. Bu yol, veri sorumlusuna başvuru yapılması ve sonrasında Kişisel Verileri Koruma Kuruluna şikâyette bulunulması şeklinde işler. Bu süreç, hukuk davasından bağımsızdır ve onun yerine geçmez.
Kapanış
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Deepfake dosyalarında delilin kaybolma hızı yüksek olduğundan, içerik fark edildiği anda tespit işlemlerinin başlatılması ve başvuru sıralamasının bir hukukçuyla planlanması sonucu belirgin biçimde etkiler.